و ليس بنا مَنْ رَأسُهَا مُتَخَمّرٌ و لا شيءَ الّا الطِّمْرُ مِن كلِّ ما بَقٖي
زني نماند ز ما كش بسر بود معجر نه غير كهنه لباسي به تن در اين ادوار
فهٰذٖي تنادٖي ربِّ عجِّلْ مَماتَنا و هذا ينادِي الغوثَ من عظمِ ما لَقٖي
زني ز حق طلبد مرگ خويش با تعجيل باستغاثه دگر يك ز معشر حضّار [ص 42]
و آلُكَ و الانصارُ في التُّربِ خُلِّفوا مُعَرَّيْنَ لهفِي في الصحارِي الاَماعِقِ
بروي خاك ، تبار تو با همه ياران برهنگان به صحاري فتاده آن احرار
و فيهم حسينٌ بالتُّرابِ مكفّراً بثوبِ غبارٍ مِن دَمِ النّحرِ لازِقِ
طپان حسين در ايشان بخاك و بر تن او لباس ، خون گلو يا ضميمه‌اي ز غبار
يَدُقُّ قَراهُ مَعْ جَناجنِ صدرِهٖ عِدَاهُ بخَبْطِ الشّامِسَاتِ الخَيافِقِ
عظام سينه و پشتش شكست دشمن دون بتركتاز ستوران ز كين در آن مضمار
ثلاثاً و ما زُوَّارُهُمْ غيرُ اَنْسُرٍ و وحْشُ الفَلا مِن تَوْلبٍ و عُسَالِقِ
سه روز روي زمين مانده و بغير وحوش نبود زائرشان ، خواه گرگ و خواه حمار
الي اَنْ اتَي اهلُ القرَي يدفنُونَهُمْ و قدْ رُمِّلُوا بالدَّمِّ كُلُّ فَيَالِقِ
بدست اهل قري گشته جملگي مدفون بخاك و خون همه آغشته آن رجال كبار
فاَيْنَ محِبُّونا يُبَكُّونَ رُزْءَنَا و يُجْرونَ مِنْ ماۤءِ العُيونِ كَوادِقِ
براي ندبه بما ، دوستان كجا باشند كه اشك ديده بريزند همچو ابر بهار
و قُلْ لِكَسٖيرِ القَلْب يُنْشِي مَئٰاتِماً علينا و يُجْرِي مِنْ شُئُون الحَمالِقِ
بدل‌شكسته بگو تا كند اقامه عزا در اين مصيبت عظمي ، بما بگريد زار
فيا سادَتٖي اِنَّا نُقٖيمُ لِحُزْنِكُمْ الي الحشرِ في حزنٍ لكُمْ مُتَناسِقِ
بپا كنيم عزا ، سروران بحزن شما منظم آمده اندوه تا بروز شمار [ص 43]
فهٰذِي نِسٰانَا و الرِّجَالُ تجمَّعُوا لِمَأْتَمِكُمْ يبكُونَ في كُلِّ غاسِقِ
زنان و مردان از ما بپاس حزن شما شوند گريان هر شامگه بقلب فگار
و مُنْشِدُنَا يَبْكيكُمُ مُتَفَجِّعاً لَهُ كَبِدٌ حَرَّي علَي نُطْقِ صالِقِ ●
هم آنكه مرثيه خواند ز فرط غم گريد فغان كند كه ورا در جگر نهفته شرار
سلامي عليكم ما أحَرَّ مُصَابَكمْ و احْرَقَهُ عند المحبِّ الموافِقِ
سلام من بشما ، بس مصابتان سوزان بجان يار موافق زند شراره نار
فيا خَير خلقِ اللّٰهِ اَجْرَي مُحِبُّكُمْ لرُزْئِكمُ للمَدْمعِ المُتَدَافِقِ
نموده اينك اي بهترين خلق خداي براي ماتمتان اشك چشم ، دوست نثار
و شربي زلَالَ الماۤءِ مِن اَجْلِ خَطْبِكُمْ كماۤءٍ اُجَاجٍ للتّبارِيحِ رَانِقِ
بكام من بود از فرط غصه ، آب زلال بحزنتان بتر از آب شور و تيره و تار
و زادي لكم مِرٌّ و عَيْشٖي مُنَغَّصٌ بدَهْرٍ لِمٰا قد نابَكُمْ مُتَضَائِقِ
غذاست تلخ و بود تيره زندگاني من هماره ، چون بشما تنگ شد چنين اَدوار
و حالٍ لكُمْ كدٍّ و بَالٍ مُشَتَّتٍ و قلبٍ اذا هَلَّ المُحرَّمُ خافِقِ
مرا بحزن شما ، حال سخت و فكر پريش دلم گرفته محرم چو ديده ديگر بار
لأنّي بِكُمْ ما اِنْ تَوجَّهَ ناظرِي يرَي خَلَدِي ما قد اُصِبْتُمْ وَ ذاۤئِقٖي
چو چشم خود بشما دوزم ، از مصائبتان بهر زمان دل و كامم كنند استفسار [ص 44]
فهاكُمْ ثناۤءً فيه ذِكرُ بلاۤئِكُمْ بنَظْمٍ لِسَمْعِ العَاقِلِي القولِ راۤئِقِ
كنون ثنا و رثاي مرا كنيد قبول سخنوران را بس دلپذير اين اشعار
فاحمدُ يرجو يَوْمَكم و لِقَاۤءَكُمْ لكُمْ شَنِقٌ راجٍ بعَدِّ الدَّقاۤئِقِ
اميدوار بديدار و روزتان احمد در آرزوي شما باشد او دقيقه‌شمار
و كونوا لزينِ‌الدينِ وَالِدِيَ الّذي بكاكم و اُمّي و المُحِبِّ المُلَاصِقِ
كند بحزن شما گريه زين‌دين پدرم كنيد لطف وي و مام و هر كه ما را يار
و صلّي عليكمْ ربُّكمْ ما بَكاكمُ محِبٌّ حَزينٌ بالعُيونِ الثَّوابقِ ●
درود ايزدتان تا كه بر شما گريد محبّ محزون با ديده‌اي ز غم خونبار
و ما وكفَتْ فيكم عوارِضُ اَوْ دعَا دُعاةٌ لكُمْ فٖيكُمْ شَدٖيدوا العَلائقِ
بطول ريزش باران مدام و دعوت دوست انام را بشما با علاقه‌اي سرشار
تمت بقلم ناظمها .
و قال ايضا يرثيه (ع) :
بين اللِّوي لٖي فالذَّنائِبْ دَمْعٌ لوجدِ الفَذِّ ناۤئِبْ
چون بر « لوي » و « ذنائب » دلم نمود گذر بجاي اشك عزيزان گريستم چو مَطر
و حنَي برأسِي المُنْحنَي و حمَي الحِمَي في القلبِ لاهبْ
سر مرا سوي خود « منحني » فرود آورد بزد شرارِ ديار « حمي » بدل آذر
و علي الْغَضَي اُصْلِي الْحَشَا و طَوَي طُوَي قَلْبٖي فجَانِبْ [ص 45]
درون خود زنم آتش بياد مرز « غضي » گرفت قلب مرا « جانب » و « طوي » در بر
و رقمتُ رَقم الرقمتَيْن بِجٰانِبَيْ قَلْبي مَجانِبْ
بهر دو جانب دل « رقمتين » بنوشتم چو از فراق بقلبم شراره زد اخگر
و اللُّبُّ فَرْشُ سُوَيقتَيْنِ لمَنْ مَشَي مِنْ آلِ طَالِبْ
« سويقتين » شد از پرده دلم مفروش كه آل طالب بر آن نهند گام مگر
و لِقاطِني جَزْعٍ جَزِعْتُ و لِلْجَواۤءِ جَواي لَازِبْ
جزع نمودم بر ساكنين حوزه « جَزْع » فتاده در دلم از دوري « جواء » شرر
يا ساكنٖي كُثْبَانَ فالْقَبِّ الذي اَهْوَي فضَارِبْ
شما اهالي « كثبان » و « قب » كه دارم دوست بخاك « ضارب » اي ساكنان گرفته مقر
يا جٖيرةً ذهَبَتْ عَلَي جَيْرُونَ لي و الكلُّ ذاهِبْ
شما جماعت همسايگان جيرونم ز ياد برده محل را و كرده صرف نظر
دمعي عليكم صيِّبٌ لفِراقِكمْ و هَواي واصِبْ
سرشك من بشما چون مطر بود ريزان ز سوز هجر و بود عشق را ثباتِ دگر
قَضَّيْتُ عُمرٖي فٖي تَمَنّٖيكم لمصحوبٍ و صاحِبْ
سپرده عمر در اين آرزوي دور و دراز كه صاحبم همه باشيد و من غلام ، مگر
قد كنتُ لااَدرٖي الَي اَنْ صُفِّيَتْ نَهَلُ المشارِبْ
نبودم آنكه بدانستمي كه تا شد صاف نخست آبي نوشيدني ز آبشخور [ص 46]
هُمْ اَوْرَدُوا هُمْ اَصْدروا اَنَا شارِبٌ اَنَا غيرُ شارِبْ
بداده‌اند مرا آب و منع كرده ز غير از آن بخوردم و اعراض كردم از معشر
هُمْ علّموني في الهوي اَنّي اُصافِي اَوْ اُجَانِبْ
فنون عشق بدادند مر مرا تعليم كه رو بدوست نمايم ز غير يار ، حذر
اِنْ اَتْهَمُوا فَاَنٰا بهَا اَوْ اَنْجَدُوا فاَنا مُرَاقِبْ
روم بهمره ايشان اگر « تهامه » روند و گر به « نجد » رخ آرند نيز راهسپر
حيثُ اسْتَخَفُّوا لِلنَّوي اَوْطانَهُمْ حَثُّوا النّجائبْ
ز حزن دوري ياران نموده ترك وطن باشتران هيجان داده در طريق سفر
ساروا بها و بقٖيتُ فٖي عافِي رسومِ الصَّدِّ راسِبْ
ببرده آن شتران را و باز ماندم من بنزد كوه خرابي كهن ، بجاي اندر
بي اُرْبَةٌ مِنّٖي اُمِرَّتْ حَلُّهَا فيهِ المَأٰرِبْ
بدست خويش زدم من بكار خود گرهي كه حلّ آن بودم آرزو بشام و سحر
و سبيلُ ذكري خالياتٍ اَنَّنٖي في الصّبحِ سارِبْ
بخلوت اندر ، ذكرم از آن گرفته دوام كه صبح ، عارض يارم دهد فروغ بصر
انَّ الاحبَّةَ اَيْقظوني فانْتَبَهْتُ بعزمِ جاذِبْ
مرا ز خواب گران كرده دوستان بيدار بعزم جاذب بستم بانتباه ، كمر
فرأيْتُ اَوْطاري بِاَطْ وَاري و اَحْوالي قوالِبْ
بيافتم همه حاجات خود در آن اطوار وصال ، جان شد و احوال من همه پيكر [ص 47]
أَوَمَاتَرَي يَتَجَاذَبُونٖي نحوَهُمْ مِنْ كُلِّ جانِبْ
مگر نمي‌نگري دوستانم از هر سوي مرا بخويش كشند از كمال شوكت و فر
أَوَمَاتَرانٖي كلَّ حالَاتي معَ الرّاحاتِ دائبْ
مگر تو نيكي احوال من نمي‌بيني كه راحتي است در آنها بلطف حق مضمر
الدّهرُ اَوْرَي بالجوَي نارَ الجَوانح بالجَوانِبْ
جهان فروخت شرر در قبال سوزش عشق بسوخت خرمن دل احتراق كين بشر
و عِدَادُ اَنْحَائٖي بِه با اُرْدِفَتْ عند النَّوايبْ
در آن طرق كه مرا بود در گذشته دور پس از توارد آفات بهترين منظر
وَجْهٌ ● منِيرٌ زاهِرٌ و وراۤءَهُ لَيْلٌ ● غياهبْ
رخي منير و درخشنده چون مه تابان كه همچنان شب ديجور داشت در پس سر
ساروا بلَيْلٍ و البلا فِي الفَجْرِ ● مِنْ اِحْدَي النَّوائِبْ
شبانه سير نمودند و در طليعه صبح ملال دل ز نزول بلاست افزونتر
يا دهرُ اِمَّا تَرْمِنٖي بِالْبَيْنِ مِنْ مَاضٍ و غائِبْ
تو اي جهان اگرم ميزني بتير فراق فراق ماضي و غايب ز سيّد و سرور
فلقَدْ رمَيْتَ السِّبْطَ عَنْ اُمِّ البَلَايا و المصَاۤئِبْ
بشد هرآينه آماج تيرهاي بلا حسين سبط رسول از تو شوم بداختر
اذْ بالطفوفِ مناخُهُ و عليه طاۤئفةُ الكتَاۤئبْ
چو در طفوف نمودش نزول موكب سعد ز ياورانش بر گرد او بهين لشكر [ص 48]
مِنْ كُلِّ شَهْبا اِذْ فَدَتْهُ اَشاوِسٌ بُهْمٌ اَشاهِبْ
ز هر سپاهي مردان جنگجوي دلير فدائيش همه از جان و دل در آن معبر
في كَرِّهِمْ لهمُ القَنَا ال اَنْيَابُ و البِيْضُ المخالِبْ
برزم دشمن بد نيزه جمله را انياب ز تيغ برّان چنگال ، همچنان قسور
برِماحِهمْ و صِفَاحِهِمْ لِكِفاحِهِمْ نَهْبٌ و لاهِبْ
به تيغ و نيزه خود كرده رزمجو تاراج بجان خصم ز سطوت زده شرار خطر
كَمْ اَجَّجُوا في القومِ نا راً بالوشيجِ و بالقَضاۤئبْ
به تيغ و نيزه خود در ميان لشكر دون فروختند بآورد ، آتشي بي‌مر
لولا القَضاۤءُ قَضَوْا لِمٰا شاۤءُوا و ليْسَ مِنَ العَجائِبْ
اگر نبود قضا خصم از ميان بردند شگفت نيست كه بُد جاهشان از اين برتر
حتّي قَضَوْا فقَضَوْا لِمَا شاۤءُوا و فازوا بالرّغائِبْ
بكام خويش رسيدند در ره محبوب گشوده جانب رضوان به خرّمي شهپر
و اذِ اسْتَغاثَ و نصرُهُ ذُخْرٌ مُعَدٌّ لِلْمَغاربْ
چو جست ياري و ياري كند نهم فرزند كه بهر نصرت او شد ذخيره داور
لم‌ينصروهُ و حَارَبُو هُ و مَا بهِمْ غيرُ المُحَارِبْ
نجسته ياري او خصم و كرده ساز جدال نبود غير مبارز تني سخن‌گستر
فقضي لهُمْ فٖي اَنَّهُ مُسْتَشْهَدٌ ظامٍ و ساغِبْ
نهاد دل بشهادت در آن گروه لئام گرسنه ، تشنه ز خاك بلا كند بستر [ص 49]
فقضَي عليهم بِالْفَنا في كلِّ اَبْتَرَ غيرِ عاقِبْ
سپس بحكم فنا كرد خصم را محكوم بهر كه مؤمني از شاخه‌اش نداشت ثمر
حتي دُعِي فاجاب و ا لدَّاعون اسلافٌ اَطائِبْ
گذشتگانش آنگاه سوي خود خواندند بشد پذيره كه جويد بنزد جمله مقر
فاصابَهُ سهمُ القَضاۤءِ مقدّراً مِن شَرِّ صائِبْ
نشانه گشت تن اطهرش به تير قضا ز دست خصم بدانديش دون زشت‌سير
فهوَي لحرِّ جبينِهٖ فسَما بهٖ اَعْلا المراتِبْ
بروي جبهه نوراني اوفتاد بخاك عروج كرد بدربار خالق اكبر
فقضي و للاقدار فِي ا لْاَحرارِ فادِحَةُ العواقِبْ
شهيد گشت و بر آزادگان نوشته قلم كه از مصائب دوران برند سوز جگر
فوق العَراۤءِ وَ جِسْمُهُ عارٍ تُسَتِّرُهُ الهبَائِبْ
فتاده روي بيابان برهنه‌اش اندام ز گرد ، پوشش او داده باد زود گذر
عارٍ بهَا عَنْ كلِّ عارٍ مُكْتَسٍ بُرْدَ المَوَاهِبْ
برهنه پيكر آن شاه و عاري از هر عار لباس موهبت كردگاري اندر بر
بُرْدَ التُّقَي و المجدِ يسحَبُ هُ علي فَلَكِ الكَواكبْ
لباس مجد و تقي در بر و كشاند او را فراز چرخ كواكب بدون بوك و مگر
و عليهِ اِنْ جَرَتِ الرِّيَا حُ فقَدْ جَرَتْ جُرْدٌ سَلاهِبْ
اگر رياح وزيدند بر همايون جسم فسرد از سم اسبانش نازنين پيكر
حتّي تَحَطَّمَ ظَهْرُهُ وا لهْفَ نَفْسِي و التَّرائِبْ [ص 50]
عظام سينه و پشتش شكست وا اسفاه از اين مصيبت عظمي كه زد بجان اخگر
نَصَبُوا الكريمَ اِهَانةً جَهْراً علَي عالي الشَّراعِبْ
بقصد توهين بنمود نصب دشمن دون فراز نيزه طولاني آن همايون سر
فاَبَي الاِهَانةَ و الكَريمُ يكونُ فٖي اَعْلَي المَناصِبْ
ابا نمود ز توهين كه بود عرش برين بافتخار پذيراي آن سر انور
وَ لَهُ بعَرْصةِ نيْنَوَي شِلْوٌ تُلَحِّفُهُ الجَنائِبْ
فتاده بود بميدان كربلايش جسم فشاند خاكش باد جنوب در بستر
مِنْ حولهٖ انصٰارُهُ كالبَدْرِ و الشُّهُبِ الثّواقِبْ
بگرد او تن ياران چو اختران منير خود او ز تابش ماه تمام را مظهر
يَشْوِي السَّمُومُ جُسُومَهُمْ و الشّمسُ في خاوي السَّباسِبْ
ز باد گرم و تف آفتاب در صحرا بسوخت پيكر آن دوستان نيك گهر
زُوّارُهُمْ طَيْرُ الفَدَا فِدِ و الفراعلُ و التّوالِبْ
در آن بيابان زوارشان نبودي هيچ بغير بچه كفتار و مرغ و كرّه خر
و لهُ نساۤءٌ فاطمِيَّاتٌ غَناۤئِمُ فِي المَناهِبْ
به همرهش همه بودند دختران بتول ببرد خصم بتاراج با زر و زيور
للّهِ اَطْفالٌ وَ اَتْرَا بٌ مَطافٖيلٌ كواعِبْ
چه كودكان و چه همسال و بچه‌دار زنان چه دختران جواني همه نكومنظر
اُسِرَتْ معَ الاطْفالِ وَ الْاَموَالِ من بعض المكاسِبْ
اسير همره طفلان شدند در كف خصم بدست آمده مالي ز كسب و رفته هدر [ص 51]
فوقَ الْمَطيِّ حَواسِراً في النّاسِ ناشِرةَ الذّوائِبْ
ميان مردم بگشاده‌رو فراز شتر همه بموي پريشان عيان بهر محضر
وا رحمتاهُ ثواكِلٌ في السَّبْيِ تُسْعِدُهَا نَوادِبْ
سزد ترحم بر داغ‌ديدگان اسير زنان بياريشان نوحه‌گر بديده تر
قَدْ شُهِّرَتْ للنّاظِرٖين لهنَّ مِنْ فوق الشَّواسِبْ
شدند شهره بينندگان زنان عفيف كه بر فراز هيونان شدند راهسپر
لِصُراخِهَا تَتَزلْزلُ الْاَرَ ضُونَ خوْفاً و الاَخاشِبْ
ز بيم بر ارضين لرزه اوفتاد و جبال چو بانگ شيونشان كرد گوش گردون كر
هٰذا بَلٰاۤؤُكَ يا حسينُ و فٖي كِتٰابِ اللّهِ وَاجِبْ
نوشته بر تو ز حق اين مصيبت است حسين خريده انفس و اموال مؤمنين داور
فَلْيَهْنِكَ الْخَطْبُ الجَلٖيلُ فَقَدْ حوَي كُلَّ المَناقِبْ
تو را گوارا بادا چنين بلاي عظيم از آنكه هست تمام مناقبش در بر
امّا ثَنٰاۤؤُكَ فِي بَلٰاۤئِك فهُوَ لٰايُحْصٖيه كاتِبْ
نه كاتبي بتواند ترا درود نوشت كه شد ثناي تو در ابتلا برون ز شمَر
و اَري جَميعَ الخَلْقِ كُلّاً بِالَّذِي اُوتٖي مُخاطِبْ
جميع خلق به گفتار همزبان دارم فضائلي است كه تصديق كرده جنّ و بشر
يَبْدُو بِنَعْيِك حٖين يَبْدُو و هو حَالٌ غيرُ كٰاذِبْ
بود بسوك تو مشغول چون شود موجود براستي بود اين حال و ثابت است اثر
و لكم دُعَاةٌ قَدْ عَرَفْنٰاهُمْ بِكُمْ عِنْدَ التّخاطُبْ [ص 52]
شناختيم دُعاتِ شما بمهر و وداد چو در مكالمه گشتيم يار يكديگر
فَلِذٰاكَ قيل لكَ المحا مدُ و المَمٰادِحُ فِي المَصٰائِبْ
محامدت به مصائب بيان شود زين روي كه هر كه خواند شناسد ترا جلالت و فر
اَذْكَي مُصابُك يا حسينُ بمُهْجتي و القَلْبِ دَالِبْ
مصيبت تو شرر زد بدل حسين مرا چنانكه سوزش قلبم بجاست تا محشر
اَنا احمدٌ نجْلٌ لزَيْنِ الدّينِ في كُلّ المَذاهبْ
شناختند مرا نجل زين دين احمد همه مذاهب و اديان ز مرد و زن يكسر
بوِلاۤئِكُمْ كُونُوا لَنٰا في يومِ تَنْسَدُّ المَذٰاهِبْ
بحق مهر شما را قسم دهم اكنون دلم بحشر بلطف شماست مستظهر
و الْاُمّ و الاخوان فٖيكم و الاخِلّا في المطالِبْ
بدادِ مادر و اخوان دينيم برسيد بدوستان ز عنايت بيفكنيد نظر
انْتَ الذي تَدْرِي الّذٖي اَعْنٖي و ما لٖي عَنْك عازِبْ
توئي كه داني مقصود من از اين گفتار نهان نماند بر حضرتت كلام و فِكَر
صلّٰي علَيْكَ اللّٰهُ مَا تبكيكمُ عينُ السّحائِبْ
ترا درود ز يزدان مدام تا گريند بسوگواريتان ابرها بچرخ اندر
برُعودِهَا و بُرُوقِهَا و الودقُ منْها فٖيكَ ساكِبْ
به رعد و برق و بباران سرشك ريزانند بود بدينسان گريان سپهر نيلوفر
اوْ ناحَكَ القمرِيُّ وَ الوُرْقُ المُغَرِّدُ في المراقِبْ
و يا مدام كه قمري تراست نوحه‌سرا و يا كبوتر ، مويان و شاخ را بزبَر [ص 53]
تمت بقلم ناظمها .
بسم اللّه الرحمن الرحيم
بَقُّوا بنا يا جٖيرةَ المُنْحَنَي بقِيَّةً فِي الذِّكْرِ بَقُّوا بِنَا
همسايگان « منحني » پائيد اندر ذكر ما باشد خود اين يادآوري از بهر تهييج شما
اِنّٖي اَرانٖي بعدَ اَيّامِكُمْ اِنْ زَارَنِي الطَّيْفُ كَأَنّٖي اَنَا
دوران وصل آمد بسر گر خواب گيرد چشم من بينم كه تنها مانده‌ام محروم از درك لقا
لَاتَقْطعُوهُ فحَياتٖي بكُمْ كذَا مَمَاتٖي لَكُمُ فِي الرُّوَي
از من نگيريد اين منام از زندگي يا مردنم بهري نباشد غير خواب از شوق روي اصفيا
ماصَدَحَ القِمريُّ اِلَّا و قَدْ لَوَانِيَ الوَجْدُ بحَيْثُ اللِّوَي
ننواخت قمري نغمه‌اي جز آنكه شوقم شد فزون تا بهر وصل دلبرم روي آورم سوي « لوي »
هُمْ كَمْ طَوَوْا منْ قَبَسٍ في الحَشا يَقْتادُنٖي عَنّٖي لِوَادٖي طُوَي
از جذبه عشقم بسي آتش بدل افروختند چندانكه رستم از خودي كآيم بواديّ طوٰي
هُمْ كلَّمُوا قلبي وَ هُمْ صَيَّرُوا يَدَيَّ بَيْضَا و عَزَوْنٖي عَصَي
مجروح از ايشان شد دلم بر باد داده حاصلم بنموده خالي هر دو كف خواندند نافرمان مرا
هُمْ قَلَّبُوا قَلْبٖي و رَاحُوا ( سَارُوا خ‌ل ) بهٖ لِمَا يَشَاۤؤُنَ وَ انْ لمْ‌اَشَا
قلبم نموده منقلب بردند سوي قصد خود جز اين نجستندي اگر هر چند من را بُد اِبا
وَا رَحْمَتا لٖي هَجَرُونٖي وَ هُمْ قَدْ علِمُوا هَجْرَهُمُ لٖي فَنا [ص 54]
رحمي بمن زيرا كه بگزيدند دوري از برم دانسته‌اند از هجرشان باشد سرانجامم فنا
يا رُبَّما فِي الهِجْرِ لي وصْلةٌ و الذُّلِّ عِزٌّ و فَنَاۤئٖي بَقَا
در هجر باشد اي بسا وصلي مقدر بهر من در خواريم عزّت نهان و اندر فنا گشتن بقا
قد كنْتُ لَيْساً فاتَي وَصْلُهُمْ و لم‌اَكُنْ الَّا بقَوْلٖي بَلَي
من نيست بودم پيش از اين شد وصل ايشانم قرين موجود گشتم اينچنين گفتم ندا را چون بلٰي
صِلُوا بلَيْلٍ انَّنٖي عَادِمٌ وُجودَ نَفْسٖي في الضِّيَا لَااَري
آئيد در شب من شبم چون نيست گرديدم همي چندانكه خود را ننگرم گاهي كه ميتابد ضيا
لاتتركُونٖي عند ذٖيبٍ ضَري بَيْنَ رياحٍ اَرْبَعٍ فٖي فَلَا
ننهيدم از رحمت بجا در نزد گرگ نفس دون و آن چار طبع مختلف در وادي تن مبتلا
حَالَ الزَّمانُ بَيْنَنَا فَامْتَلَتْ فِيَّ غَواشٍ اَعْقَبَتْنٖي خَلَا
حايل زمان شد بين ما پوشيد خودبيني روان افكند دور از دوستان آخر مرا اين پرده‌ها
اَخَالُنٖي فٖيمَا مضَي طَامعاً و الدّهرُ يأباهُ و جَدُّ التَّوَي ( جَدٌّ تَوي خ‌ل )
زين پيشتر بودم گمان كز وصل مي‌يابم نشان دوران و بختم قطع كرد اين آرزو را از جفا
للدَّهْرِ سَعْيٌ في الورَي قَاصِدٌ و النَّاسُ في بلواهُ تسعَي وَرَا
دوران سخن‌چيني كند با عَمْد اندر مردمان خواهد هلاك جملگي و آنان روانش از قفا [ص 55]
هٰذا زمانٌ لايَري رَاحَةً اِلَّا و يَرْمٖي اَهْلَها بالْعَنَا
باشد زماني اين زمان راحت كسي را ننگرد جز آنكه اهلش را زند فرجام با تير عنا
يرمِي الوَري كُلّاً علي قَدْرِهٖ فمَنْ عَلا قَدْراً تَنَاهَي بَلَا
گيرد نشان اشخاص را هم‌سنگ جاه و مرتبت هر كس بود قدرش فزون زو بيشتر بيند بلا
فخالَ آلَ المُصْطَفَي صفوةً فخَصَّهُمْ مِن البَلا مَا حَوَي
پنداشت آل مصطفي بگزيدگان مردمان كرد از بلا مخصوصشان چندان كه حاصل بد ورا
رمَي حُسَيْناً بخُطُوبٍ عَلَتْ بهٖ و جَلَّتْ كَعُلُوِّ العُلَي
آماج او آمد حسين از تير جانسوز محن جُست آن بلا از او علوّ چونان كز او رفعت عُلٰي
اِذْ سارَ للقَتْلِ بقَوْمٍ بِهِمْ يَمْحُوا لِمٰا شَاۤءَ نَعَمْ لَمْ‌يَشَا
آورد چون از ياوران از بهر دفع خصم دون چندانكه ميخواهد كشد لكن نبودش اقتضا
و قالَ سٖيرُوا لِلْمنَايَا وَ هُوْ في الْبَدْءِ اَخْفَي و هُوَ سِرُّ الْبَدا
گفتا بديشان سر بسر پوئيد راه نيستي ز آغاز پنهان داشت سر اينست خود راز بدا
يَسْعَي بهِمْ سَعْيَ القَضَا فِي الاُولَي حَياتُهُمْ فٖي موتِهِمْ بالرِّضَي
همراهشان بُد رهسپر با سرعتي همچون قَدَر آنانكه اندر مرگشان بُد زندگاني با رضا
حَلَّ الحَقٖيقاتِ بهِمْ ظَاهِراً و باطِناً حَتَّي اَتَي كَرْبَلا
آمد حقيقت جلوه‌گر در آشكارا و نهان بر آن گروه ممتحن تا آمد اندر كربلا [ص 56]
فجالَتِ الْاَعْدَا عليهِمْ بِهَا مِن كُلِّ وِجْهةٍ فَسَدُّوا الْفَضَا
آنگه بر ايشان دشمنان تازان شدند از هر كران بر جمله از بيدادشان شد بسته از هر سو فضا
فجالَدُوهُمْ دونَهُ فِتْيَةٌ شُوسٌ بَهالٖيلُ اُسُودُ الشَّرَا
اندر حضور شاه دين با دشمنان جستند كين آن رادمردان جوان شيران ميدان وغا
يَدَّرِعُونَ اَنْفُساً زَانَهَا في العِلْمِ جُودٌ و المَعالٖي تُقَي
پوشيده از جانها زره با زينت علم و خرد آذين آن دانش كرم زيب معالي از تقٰي
غَلَتْ فَباعُوها عَلَي رَبِّهِمْ بيعَةَ رِضْوانٍ لَهُ فَاشْتَري
با آن نفاست جان خود بفروختند آنان به حق با بيعت رضوان بدو ، شد مشتري رب از صفا
نَقْداً فمِنْ ذَا لم‌يَذُوقُوا بِهَا حَرَّ الظُّبَا وَ لَمْ‌يَخَافُوا العِدَا
بُد نقد ، اين بيع و شري زين رو نبد در كامشان تلخي ز تيغ آتشين پروا نه از خصم دغا
لَهُم تَجلَّي فِي الوَغَا ربُّهُمْ فِي ابْنِ النَّبِيِّ طَالِباً مَا ارْتَضَي
آمد بر ايشان جلوه‌گر در رزمگه دادارشان در چهر فرزند نبي خواهنده مرضات خدا
فالبيضُ و السُّمْرُ لهم مَعْرَجٌ لِلّٰهِ كَمْ تَسٰابَقُوا الْمُرْتَقَي
زين روي شمشير و سنان بُد بهر ايشان نردبان پيشي گرفته حقّ حق بر يكدگر در ارتقا
و السّبطُ فِي القَصْدِ لهُمْ غايَةٌ اِلَيْهِ وَاللّٰهِ لهُمْ مُنْتَهَي
معراجشان سبط نبي مقصود ايشان جملگي او كعبه آمالشان ره را بسويش انتها [ص 57]
خوْفاً عليهِ يَصْطَلُونَ الْوَغَا و هُمْ بِذَاكَ الثَّلِجُونَ الرِّوَا
از بيم كيد خصم دون بر ساحت محبوب جان نار نبرد افروخته ، سيراب در اين ماجرٰي
رَأَوْا عَذَابَ الْحَرْبِ في حُبِّهٖ عَذْباً و بَرْداً يَجِدُونَ الصَّلَا
در راه مهرش عذب بُد بر جان عذاب رزمشان و آن آتش حرب گران بر قلبشان سردي فزا
حَتَّي قَضَوْا وَ مَا عليهِمْ قَضَوْا اكْبَادُهُمْ ناشِفَةٌ بِالظَّمَا
تا درگذشتند از جهان محبوب بگزيده بجان خشكيده ايشان را جگر يكسر ز بيداد ظما
للمَلَأِ الْاَعلي عليهِمْ بُكَا تندِبُهُمْ بينَ الثَّري بالرِّثَا
گريان بر ايشان قدسيان در عالم بالا همي بين زمين و آسمان برپا در اين ماتم رثا
فمذ رَءٰاهُمْ سَيِّدٖي صُرِّعُوا فوقَ الثَّرَي و نُورُهُمْ فِي السَّما
چون ديد زينسان سرورم افتاده يكسر بر زمين تابنده از رخسارشان انوار رخشان بر سما
اَنْشَا لَقَدْ فازَ الْاُولَي هَمُّهُمْ نَصْرُ ابْنِ بنتِ المُصْطفَي وَ الْوِلَا
فرمود فائز گشته‌اند آنان كه آمد همّشان ياري نمودن از ولا فرزند دخت مصطفي
ثُمَّ بَكٰي شَوْقاً الَي وِرْدِهِمْ في كُلِّ صَابٍ سَلْسَبٖيلاً حَلَا
آنگاه گريان گشت شه از شوق آبشخوارشان عشّاق آب خوشگوار آن تشنگان ابتلا
اَللّٰهَ اَنْصَارٖي بقَلْبٖي لَقَدْ سَارَ الَيْكُمْ قبلَ سَيْرٖي اِلَي
يزدان دلم را سويتان انگيخت اي ياران من زآن پيش كآرم سوي حق خود روي از اين دار فنا [ص 58]
فَدَيْتمُونٖي و اَنَا اِنَّمَا جئْتُ لكَيْ اَفْدِيَكُمْ مِن لَظي
قربانيم گشتيد و من خواهان شوم قربانتان كآرم شما را زين سبب از آتش دوزخ رها
بِمُهْجَتِي اشْتَرَيْتُكُمْ فَادِياً كَيْفَ سَبَقْتُمْ بالشِّرَا وَ الْفِدَا
بر جان خريدم پيشتر گردم فداي جملگي چون شد كه پيشي جسته‌ايد اكنون بمن در اين فدا
و اسْتوْحَشَ الدُّنْيَا وَ نادَي اَيَا اَحِبَّتٖي دُونَ الْوَرَي مَا جَري
وحشت گرفتش از جهان فرياد زد آنگه كه هان اي از كسان ياران من چون است فرمان قضا
لَئِنْ رَحَلْتُمْ فانَا لَاحِقٌ بِكُمْ قَرٖيباً فَابْشِرُوا باللِّقَا
رفتيد اگر اي دوستان باشد كه من ملحق شوم نزديك آمد رحلتم اين مژده‌ام بر اِلتقا
فَجالتِ الاَعْدَا عَلَي سَيّدِي و هو يُنَادٖي يا لُيُوثَ الْوَغَا
پس تاختند آن دشمنان بهر نبرد سَرْورم ميگفت اي شيران رزم اي دوستان باوفا
ايْن زُهَيْرٌ و حبيبٌ وَ مَنْ صيَّر نَفْسَهُ لنَفْسٖي وِقَا
برگو كجائي اي زهير اي يار بي‌همتا حبيب آنان كه بودندي بجان من را سپر نزد بلا
مَا لٖي اُنادِيكُمْ علي قُرْبِكُمْ منّٖي اَما فيكمْ مجٖيبُ النِّدَا
چون شد منم نزديكتان خوانم شما را اين زمان آيا نباشد در شما يك تن دهد پاسخ مرا
كيف مَضَيْتُمْ وَ اَنَا مُفْرَدٌ بين العِدَا و لم‌اجِدْ مُلْتَجَي
چون شد برفتيد از برم من مانده‌ام تنها كنون محصور خيل دشمنان هان بر كه جويم التجا [ص 59]
وَ صَالَ فيهِمْ صَوْلةً كالقَضَا ليس لَهُ رَدٌّ بِمَا قَدْ مَضَي
بر خصم آمد حمله‌ور افكند در ايشان شرر گوئي قضاي حتم بُد بر دشمنش تيغ رسا
يُدٖيرُ لِلْمَنُونِ فيهِمْ رحَي دواۤئرَ السَّوْءِ و سُوۤءِ القَضَا
او آسياي مرگ را گرداند گرد دشمنان محصور شمشيرش همه دريافته سوء قضا
لٰكِنَّهُ يَقْضٖي عَلي اَبْتَرٍ و لَوْ تَزيَّلُوا لَعَمَّ الْفَنَا
كشت آنكه را از نسل او مؤمن نميآمد عيان معدوم گشتند آن خسان بودند اگر از هم جدا
و لم‌يَزَلْ مُخْتَلِساً اَنْفُساً من كُلِّ نغلٍ و لعٖينٍ عتي ( عَثَي خ‌ل )
پيوسته جان اشقيا بگرفت با شمشير خود از هر لعين و سركشي كان بود از نسل زنا
ثم رأَي اَسْلَافَهُ عِنْدَهُ عجِّلْ الَيْنا مُسْرِعاً بالوَفَا
ديد آن زمان اسلاف خود گشتند بهرش جلوه‌گر گفتند عهد آور وفا بشتاب و نزد ما بيا
فَلمْ‌يرَ الدُّنْيَا وَ لَا اَهْلَهَا فَخَرَّ مِنْ سَهْمِ لعٖينٍ رَمَي
چشم از جهان و اهل آن پوشيد آن سلطان دين افتاد از زين بر زمين از تير فردي ز اشقيا
فوقَ الثَّرَي مُخْتَضِباً شَيْبُهُ مِنْ دَمِهٖ منجَدِلاً بالعَرَا
بر روي خاك افتاد شه ريشش خضاب از خون سر با پيكر خونين خود در آن بيابان بلا
ذَا مُهْجَةٍ لَاهِبَةٍ بالظَّما وَ جُثَّةٍ شَاخِبَةٍ بالدِّمَا
در دل فروزانش شرر از سوز نار تشنگي وز پيكر پاكش روان خون بر زمين كربلا [ص 60]
فَطبَّقَ الدُّنْيَا مُصَابٌ حَوي لِمٰا سيَأتٖي ابداً اَوْ اَتَي ( مَضي خ‌ل )
بگرفت دنيا را غمي از اين مصيبت آنچنان كز آتي و بگذشته‌اش دارد بيكسر احتوا
مَا في الوُجودِ مُعْجَمٌ لم‌يَكُنْ الَّا عَرَتْهُ حَيْرَةٌ فِي اسْتِوَا
مجموع موجودات را بگرفت زين رو حيرتي كز جاي خود لغزيده و دادند از كف استوا
كُلُّ انْكِسَارٍ و خُضُوعٍ بِهٖ و كُلُّ صَوْتٍ فهو نَوْحُ الهَوَا
هر مُنكَسِر يا خاضعي كسر و خضوعش شد بدو هر صوت ميآيد بگوش آن نوحه‌اي هست از هوا
اَماترَي الٰافَاقَ مُغْبَرَّةً و الشَّمْس حَمْرَا بُكْرةً اَوْ مَسَا
بنگر غبارآلوده هان زين غصه آفاق جهان خورشيد دارد رنگ خون در بامدادان و مسا
وَ كُلُّ رَطْبٍ يَنتَهٖي ذَابِلاً وَ ذِي ( اَوْ ذا خ‌ل ) قَوَامٍ يَعْترٖيهِ الْتِوَا
هر تازه‌اي را بنگري رو سوي خشكي مينهد هر راستي اندر جهان گيرد ز ماتم انحنا
أمَاتَري النَّخْلةَ في قُبَّةٍ ذاتِ انفِطارٍ و انفراجٍ فشَي
آيا نبيني نخله را در قبه خود منكسر در آن شكاف افتاده بس بگسسته از هم شاخه‌ها
ما سَعْفَهٌ فيهَا انْتَهتْ اُخْبِرتْ الَّا لها حُزْنُ اِمَامي شوَي
در آن نيابي شاخه‌اي كز اين غم آمد باخبر جز اينكه پژمردش همي حزن سليل مرتضي
اَماتَرَي الاَثْلَ و اَهْدَابَهُ عنْد الرِّيَاحِ ذَا حَنٖينٍ عَلَا
آيا نبيني شوره‌گز با شاخه‌هايش سربسر چون بادها بر آن وزند آيد فغانش بر ملا [ص 61]
اَماسَمِعْتَ الرَّعْدَ يبْكِي لَهُ و البرق و السُّحْبُ بقَطْرٍ ( بِدَمْعٍ خ‌ل ) همَي