* * * * *
[ص 535] )٥٢٤( تذكره
در علم نحو زبان عربي كه براي مرحوم حاج محمد خان (اع) فرزند خود مرقوم فرموده‌اند و حقيقةً كتاب غريبي است
- ١١٨٤٣ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٥٠ )
- تاريخ تحرير ٣ ذيحجه ١٢٧٦
- چاپ كرمان ١٣٩١
* * * * *
[ص 536] )٥٢٥( تعليم الكتّاب ●
در علم خط نويسي و آداب و رسوم نامه‌نگاري كه باستدعاي آقاي حاج محمد رحيم خان پسر بزرگ خود مرقوم فرموده‌اند و مشتمل است بر مقدمه و سه باب :
مقدمه - در بيان اخبار وارده در اين باب و استحباب تعلم كتابت و خوش‌نويسي و طرز نوشتن حروف و كلمات و ترتيب سطور و سر كردن قلم و ساختن انواع مركبها بطور تفصيل
باب اول - در علم نوشتن عربي
باب دوم - در بعض اوهام خواص و عوام در الفاظ و عبارات
باب سوم - در بعض توصيه‌هاي لازم بنويسندگان
- ١٦٩٩ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٨ )
- تاريخ تحرير ٢١ شوال ١٢٧٢
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ادبي قديم ) ١٣٦٥
- اين كتاب توسط عبدالعلي ابراهيمي به فارسي ترجمه شده
* * * * *
[ص 537] )٥٢٦( تنبيه الادباء
در علم املاء فارسي
- ٧٠٣ بيت
- فارسي
- نسخه اصل ( ج ٨ )
- تاريخ تحرير محرم ١٢٧٣
- چاپ اول كرمان ( مجمع الرسائل ادبي قديم ) ١٣٦٥ ، چاپ دوم كرمان ( مجمع الرسائل ادبي ) ١٣٥٢ ش
* * * * *
[ص 538] )٥٢٧( خلص الصرف
اسم اين كتاب را در فهرستي كه بخط مصنف اعلي الله مقامه كه در آن اسم كتب خودشان را ذكر فرموده‌اند ديديم ولي نسخه آن در دست نيست و از اسم آن حدس زده ميشود كه در علم صرف نوشته شده باشد
- نسخه‌اي در دست نيست
* * * * *
[ص 539] )٥٢٨( ديوان مراثي ●
در قصائد و مراثي كه براي آل اطهار صلوات الله عليهم ساخته‌اند مشتمل بر سي و پنج قصيده و قطعه و دوبيتي
- ١٣٨٠ بيت كتابتي پنجاه حرفي ( ١٦٦٢ بيت شعر )
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٢٩ )
- متن عربي با ترجمه مرحوم آقا ميرزا حسن به نثر فارسي چاپ تبريز سنگي ، متن عربي با ترجمه مرحوم سيد محمد رضا نواب به شعر فارسي چاپ اول كرمان ١٣٤٨ ش ، چاپ دوم كرمان ١٣٥٦ ش
* * * * *
[ص 540] )٥٢٩( رساله - در صرف و نحو زبان فارسي كه جهت مرحوم آقاي حاج محمد خان فرزند خود مرقوم فرموده‌اند و مذكور ميشود كه اولين كتابي است كه در دستور زبان فارسي نوشته شده
- ٩١٨ بيت
- فارسي
- نسخه اصل ( ج ٣٩ ) كه پاكنويس است و مسوده آن در مجلد ( ج ٤٥ ) ميباشد
- تاريخ تحرير ١٣ ذيقعده ١٢٧٥
- چاپ اول كرمان ( مجمع الرسائل ادبي قديم ) ١٣٦٥ ، چاپ دوم كرمان ( مجمع الرسائل ادبي ) ١٣٥٢ ش
* * * * *
[ص 541] )٥٣٠( مثنوي
در توحيد و معارف كه مطلعش اين است :
اي منزه پرده‌دار پرده‌در و اي بهر پرده در و از پرده در
- ١٦٢٨ بيت كتابتي پنجاه حرفي ( ١٩١٨ بيت شعر )
- فارسي
- نسخه اصل در دست نيست
- چاپ قديم ( سه مرتبه ) ، چاپ چهارم كرمان ١٣٨٤ ، چاپ پنجم كرمان ١٣٥٥ ش
* * * * *
[ص 542] فصل پانزدهم - در ذكر كتبي كه در جواب سؤالات متفرقه مرقوم فرموده‌اند
* * * * *
)٥٣١( رساله - در جواب سيد ابوالحسن‌شاه قندهاري از مسائل زير :
١ - از معني فرمايش حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام « الهي و مولاي اجريت علي حكما » الخ
٢ - اگر مخلوق افعال و صفاتش هم مخلوق ديگري باشد نبايد در طاعات و معاصيش مستحق مدح و ذم باشد و اين معني اثبات مذهب جبر ميكند
٣ - تصوف مطلقا باطل است يا اصل حقي داشته و درباره ميرداماد چه ميفرمائيد
- ٥٣٩ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٨ )
- تاريخ تحرير ١٧ ربيع الاول ١٢٧٣
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٦ )
* * * * *
[ص 543] )٥٣٢( رساله - در جواب سيد ابوالحسن اصفهاني از مسائل زير :
١ - ذكري تعليم فرمائيد كه بواسطه آن در خواب يا بيداري خدمت ائمه عليهم السلام برسم
٢ - نقطه علمي كه بر آن مطلع شده‌ايد براي حقير هم بيان فرمائيد
٣ - نبوت خاصه را بدليل عقلي عاري از نقل اثبات فرمائيد
٤ - امر امامت و انحصار ائمه عليهم السلام را در دوازده بادله عقليه بيان فرمائيد
- ٢٢٠ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٧ )
- تاريخ تحرير ١٩ جمادي الثانيه ١٢٦٥
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٦ )
* * * * *
[ص 544] )٥٣٣( رساله - در جواب سيد ابوالقاسم تفتي از مسائل زير :
١ - سؤال از كيفيت شهادت در تحقق رضاع
٢ - اختلاف فتاوي فقيه دلالت مهارت اوست يا نه
٣ - رفيع القول كه در علم رجال ميگويند مدح است يا ذم
٤ - از يكي از علما از مسماي اذغاغ سؤال كردند و آن در فارسي سنگ است گفته بود در آن خشكي شديدي مي‌بينم معني اين كلام چيست
٥ - از معني حديث رأس الجالوت كه از حضرت رضا عليه السلام سؤال كرده « ما الكفر و الايمان و ما الكفران و الشيطانان » الخ
٦ - اگر كسي گوش كسي را ببرد و از او قصاص شود بعد مجني عليه شحمه گوش را بمحل خود بچسباند جاني حق كندن آن را دارد يا نه
- ٥٠٦ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١ )
- تاريخ تحرير ١٣ شوال ١٢٦١
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٦ )
* * * * *
[ص 545] )٥٣٤( رساله - در جواب شيخ احمد بن شكر نجفي از مسائل زير :
١ - از بيان عدالت حاكم و شاهد و امام جماعت
٢ - مراد از عدالت ملكه است يا حسن ظاهر
٣ - مظنه بحصول عدالت كافي است يا خير
٤ - امر بمعروف بر همه كس واجب است يا خير و مراد از آن چيست
٥ - سؤال از تقليد ميت و بعض مسائل تقليد
٦ - اجتهاد واجب عيني است يا كفائي و شرطش چيست
٧ - در اصول دين بدليل اجمالي ميتوان قناعت نمود يا دليل تفصيلي لازم است
٨ - در صورت تعذر رجوع بفقيه حي بقول ميت ميتوان عمل نمود يا نه
٩ - تقليد افضل و اتقي لازم است يا خير
١٠ - بر جاهل واجب است كه سؤال از مجهولات خود كند يا خير
١١ - اخراج خمس از مال صغير بر وصي و ولي لازم است يا نه
١٢ - مصارف حق امام چيست
١٣ - يأس از صاحب ضاله مسقط تعريف است يا نه و مقدار تعريف و كيفيت آن چيست
١٤ - مظنه ضرر در طريق حج مسقط وجوب حج است يا نه و بر تقدير سقوط اگر مستأجر تكلف كند و از راه ضرردار برود حج از گردنش ميفتد يا نه
١٥ - در امام جماعت اعرف بودن از مأموم شرط است يا نه
١٦ - حد فقيري كه مستحق سهم امام و زكوة باشد تا چه اندازه است
١٧ - قدر لازم از معرفت ركن رابع و تشخيص و تعيينش چيست
١٨ - مراد از مؤمن در اخباري كه مدح فرموده‌اند كيست آيا نقيب و نجيب است يا غير ايشان
- ٢٨٨٩ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٢٨ )
- تاريخ تحرير ٨ ربيع الثاني ١٢٦١
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٩ ) ١٣٥٥ ش
* * * * *
[ص 546] )٥٣٥( رساله - در جواب امان‌الله خان والي كردستان از مسائل زير :
١ - دليل عقلي و نقلي از قرآن و احاديث در فضيلت انوار اربعة‌عشر بر انبياء عليهم السلام بيان فرمائيد
٢ - معني باطن باطن كه در ارشاد فرموده‌ايد چيست
٣ - فتواي سركار در جمع بين علويتين چيست
٤ - آيه شريفه « سنفرغ لكم ايها الثقلان » را تفسير فرمائيد
٥ - آيه شريفه « انما امره اذا اراد شيئا » الخ را تفسير فرمائيد
٦ - با صدف ميتوان نماز كرد يا نه
٧ - با خز ميتوان نماز كرد يا نه
- ٥٩٦ بيت
- فارسي
- نسخه اصل ( ج ٤ )
- تاريخ تحرير ٦ ربيع الثاني ١٢٧٢
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٨٧ ، چاپ دوم كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٥٨ ش
* * * * *
[ص 547] )٥٣٦( رساله - جواب آقا سيد جواد كربلائي
كه شرح مباحثه خود را با يكي از منكرين فضائل آل‌محمد عليهم السلام خدمت ايشان عرض كرده كه صحيح و سقيم آنرا بيان فرمايند و در آخر هم دو سؤال كرده و در ضمن چند فقره جواب فرموده‌اند بشرح زير :
١ - بيان علت حرمت مجادله
٢ - بيان علت چهار بودن اركان دين
٣ - بيان حكمت نه بودن افلاك و عرش و كرسي و حكمت وجود آنها
٤ - بيان باطن عرش و افلاك و كرسي كه كيست
٥ - بيان معني فرمايش شيخ مرحوم اعلي الله مقامه كه اجساد خلايق به لا اله الا الله خلق شده تا اينكه ميفرمايند و به اوالي من والوا افئده آنها خلق شده
٦ - علت اينكه مردم بحق و اهل حق مايل نيستند و تصديق فرنگيان را در علم نجوم و طب ميكنند و منكر كتاب و سنت ميشوند چيست
٧ - در بطلان قول فرنگيان كه شموس قائلند و براي هر شمسي كواكبي سياره بر دور آن و براي هر كوكبي اقماري قائلند و هر شمسي با كواكب و اقمار خود عنقودي است و فلك عناقيد زياد دارد
٨ - در اثبات وجود عرش و كرسي و افلاك سبعه بآيات قرآن و اثبات حركت براي كواكب سبعه
٩ - در اثبات خطاي كسي كه گمان ميكند انبيا و مرسلين در غير علوم دينيه مثل نجوم و طب محل حاجت خلق نيستند
١٠ - در بيان معني اخباري كه بعض جهال بظاهر آنها بر اقوال فرنگيان استدلال ميكنند
١١ - در بيان اينكه اقوال فرنگيان حدسي است و ظني و آنچه از خدا و رسول (ص) رسيده يقيني است
١٢ - بيان علت اينكه انبيا بكارهائي كه در اين زمان ميكنند و اختراعاتي كه مينمايند اشاره نفرموده‌اند
١٣ - رد استدلال فرنگيان بر حركت زمين بمناره كه از بالاي آن شاقولي آويزان كرده‌اند تا پائين بعد آن را بالا كشيده و رها كرده‌اند بموضع اول نخورده
- ١٧٩١ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٥ )
- تاريخ تحرير ١٠ صفر ١٢٦٤
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٦ )
* * * * *
[ص 548] )٥٣٧( رساله - در جواب آقا سيد حسن اصفهاني در شرح حديث : اشدكم حبا لنا اشدكم حبا للنساء
- ١٠١ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٢٦ )
- تاريخ تحرير ٦ ذيقعده ١٢٦٣
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٢ ) ١٣٥٤ ش
* * * * *
[ص 549] )٥٣٨( رساله - در جواب آقا سيد حسن اصفهاني از مسائل زير :
١ - سر جهر و اخفات در نمازهاي واجبي و جهر در جمعه چيست
٢ - چرا براي جنب مس درهمي كه نام خدا و رسول بر آن است جايز است و مس كتابت قرآن بر او جايز نيست
٣ - چرا غسل ترتيبي افضل از ارتماسي است
٤ - تعديل بين زوجات چگونه است و حقشان چيست
٥ - با اينكه طلاق مكروه است چرا حضرت امام حسن عليه السلام اين‌همه طلاق ميدادند
٦ - استفسار از معني شكافتن جبرئيل شكم پيغمبر را و بيرون آوردن نكته سوداء را موافق حديث
- ٥٥٩ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٠ )
- تاريخ تحرير ١٤ شوال ١٢٦٣
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٩ ) ١٣٥٥ ش
* * * * *
[ص 550] )٥٣٩( رساله - جواب ملا حسن مراغي از مسائل زير :
١ - عربيت در عقود لازم است يا نه و اگر لازم است صيغ عقود متداوله و شرايط آنها را بيان فرمائيد
٢ - دليل طهارت آب قليل را بعد از ملاقات نجاست بيان فرمائيد
٣ - سؤال از تفسير حديث حضرت امير عليه السلام در صفت ايمان و شرح دعائم آن
٤ - باب مرتاب ادعايش بسبب جنون است يا نه
٥ - صورت اجازه سيد مرحوم را كه تصديق شما را فرموده‌اند ارسال فرمائيد
٦ - چرا در وثوق بنواب حضرت حجة عليه السلام بعدالت ايشان اكتفا ميشود و براي وثوق بانبيا و نواب ايشان براي ايشان اثبات عصمت ميشود و بعدالت اكتفا نميشود
٧ - سبب اختلاف در غير احكام فقهيه چيست مثل اينكه شيخ مرحوم اعلي الله مقامه نوح را بر ابراهيم عليهما السلام ترجيح داده‌اند و سيد مرحوم اعلي الله مقامه بعكس
٨ - بعضي ميروند پيش فقيه ميگويند اگر با فلان مصالحه كردم از باب توطئه است بعد ميرود پيش فقيه ديگر مصالحه ميكند اگر توطئه ثابت شد صلح باطل است يا خير
- ١٤٥٩ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٧ )
- تاريخ تحرير ١٢ جمادي الاولي ١٢٦٣
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٦ )
* * * * *
[ص 551] )٥٤٠( رساله - در جواب ملا حسن مراغهٔ از مسائل زير :
١ - مراد از دعوت سليمان عليه السلام چيست « و هب لي ملكا لاينبغي لأحد من بعدي » و حال آنكه ميدانست خداوند بزرگتر از آن را بآل‌محمد عليهم السلام عطا فرموده و كيفيت اختبار رعيت آن حضرت با آن سلطنت چگونه بود و سؤال از معاني بعض آنچه بين آن حضرت و مورچه گذشت
٢ - سؤال از معني قول شيخ مرحوم اعلي الله مقامه در شرح فوائد در سبق شرع بر كون
٣ - سؤال از معني فرمايش امام عليه السلام « و بعلمه كانت المشية » الخ
٤ - سؤال از معني اينكه در ارشاد فرموده‌ايد مكلف در اين دنيا طبق آنچه در عالم ذر قبول كرده عمل ميكند
٥ - كيفيت امر بين امرين در اعمال غير تكليفيه چگونه است
٦ - خلق در حدوث و افتقار مضطرند يا نه
٧ - سؤال از معني عبارت ايشان در جامع در تنزه از آب قليل كه در تطهير نجاسات استعمال شده
٨ - معني سنت در فريضه چيست
٩ - در اول جامع فرموده‌ايد كتاب كافي را بسند عالي از حضرت حجة عليه السلام بسه واسطه روايت ميكنم آن وسائط كدامند
١٠ - در رفع اشتباهي كه در باب عصير عنبي از فرمايش خود ايشان براي سائل حاصل شده و حكم خرما و مويز هر گاه بجوشد
١١ - صوم ماه رمضان بعدد است يا برؤيت هلال
١٢ - وكالت شخص واحد از متعاقدين جايز است يا نه
١٣ - آيا خواهد آمد زماني كه نقبا و نجبا ادعاي نقابت و نجابت خود را نمايند
- ٦٦٦ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٣٦ )
- تاريخ تحرير ٢٤ شوال ١٢٧٥
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٦ ) ، سؤال ٣ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 552] )٥٤١( رساله - در جواب حاج ملا حسن يزدي كثنوي از سؤالات زير :
١ - از مقدار طول مدت سرمد و دهر و زمان و كيفيت آن و از اينكه چرا اقتضاي حكمت اين شد كه انبيا و اولياء در اين زمان يعني از زمان حضرت آدم (ع) تا اين زمان مبعوث شوند چرا پيش از آدم ظاهر نشدند
٢ - از معني « اول ما خلق الله نوري » و « اول ما خلق الله العقل »
٣ - با اينكه مقصود خداوند افاضه است معني خلود در نار چيست
٤ - شكي نيست كه اختلاف خلق از جهت قابليت آنها است ولي اختلاف قابليتها از چيست
٥ - مبني و اصل علوم ظاهره و باطنه و حقه و باطله چيست
٦ - دليل بر ركن رابع از كتاب و سنت چيست
٧ - استفسار از معني آيه نور
٨ - استفسار از معني كيفيت خلقت مشيت بنفسها
- ١٨٥٦ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١ )
- تاريخ تحرير سلخ ذيقعده ١٢٦١
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٦ ) ، سؤال ٧ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
)٥٤١ (ملحق) بعض خطب عقد
مشتمل بر شش خطبه كه در عقد بعض بستگان و دوستان انشاد فرموده‌اند و از جمله آنها خطبه عقد مرحوم آقا محمد شريف اناري است كه آيه مباركه نور را در آن تضمين فرموده و مرحوم آقاي حاج محمد خان (اع) آن را شرح فرموده‌اند و آن شرح چاپ شده
- ٢٠٨ بيت
- عربي
- خطي
* * * * *
[ص 553] )٥٤٢( رساله - در جواب كربلائي رضا سلماني در متعلقات صنعت دلاكي
مشتمل بر مقدمه و ده باب :
مقدمه - در باب حمام و طرز ساختن آن
باب اول - در حمام رفتن
باب دوم - ادعيه متعلقه بحمام
باب سوم - زايل كردن مو و در اين باب انواع دواهاي ازاله مو را بيان ميفرمايند
باب چهارم - در كيسه كشيدن و بكار بردن سنگ پا
باب پنجم - در خضاب كردن و در اين باب نسخ مختلف خضابها را ذكر ميفرمايند
باب ششم - در خون كم كردن بوسيله حجامت و زالو و غير آنها و اسامي رگها را هم در اين باب بيان ميفرمايند
باب هفتم - در كشيدن دندان
باب هشتم - ناخن چيدن
باب نهم - ختنه كردن
باب دهم - شانه كردن و عطر بكار بردن
- ١٣٥٦ بيت
- فارسي
- نسخه اصل ( ج ٩ )
- تاريخ تحرير ١٥ شعبان ١٢٧٠
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٨٧ ، چاپ دوم كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٥٨ ش
* * * * *
[ص 554] )٥٤٣( روضه
كه مانند كشكولي است و بعض احاديث شريفه و بدايع و حكايات و اشعار غريبه را در آن جمع فرموده‌اند
- ٢٦٣٠ بيت
- نسخه اصل ( ج ٤٤ )
- عربي
- خطي
* * * * *
[ص 555] )٥٤٤( رساله - در جواب سيد زين‌العابدين شيرازي از مسائل زير :
١ - از معني فرمايش حضرت صادق عليه السلام « و لايكون الحصيد الا بالحديد » در تفسير قول خداي تعالي « منها قائم و حصيد »
٢ - استفسار از معني فرمايش شيخ (اع) در شرح فقره : و منارا في بلاده
٣ - استفسار از معني فرمايشي كه در فوائد براي حديث « من مات و لم‌يعرف امام زمانه » الخ فرموده‌اند كه مراد امام زمان است نه ائمه اطهار صلوات الله عليهم
- ٢١٧ بيت
- نسخه اصل ( ج ٣٦ )
- عربي
- تاريخ تحرير ٢٨ ذيحجه ١٢٧٦
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٦ ) ، سؤال اول چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 556] )٥٤٥( رساله - در جواب سليمان خان افشار كه يكي از طلاب توسط او سؤالاتي كرده و اسمش ملا جمال و بابي بوده است
١ - امروز حجت اوليه در ميان عباد كيست شخص است يا كتاب و سنت
٢ - مراد از انفتاح باب علم چيست
٣ - در هر دوره بزرگان دين مردم را بخداوند غيب دعوت مينمودند و حال آنكه دعوت بغيب محض معقول نيست و معبود و محل توجه مخلوق بايد محسوس باشد
٤ - در انجيل در علامت ظهور حضرت پيغمبر (ص) است « و للوقت من بعد ضيق تلك الايام تظلم الشمس و القمر لايعطي ضوءه و النجوم تتساقط من السماء » الخ معني اينها چيست
٥ - عروج رسول الله (ص) در ساير عوالم باسباب ناسوتي بود يا هر عالمي باسباب آن عالم
٦ - رجعت بچه نحو است
٧ - در كتاب ذكري از آن جناب شده يا نشده اگر نشده است « لا رطب و لا يابس الا في كتاب » يعني چه
- ٨٧٤ بيت
- فارسي
- نسخه اصل ( ج ٤٠ )
- تاريخ تحرير ٧ شعبان ١٢٨٣
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٨٧ ، چاپ دوم كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٥٨ ش
* * * * *
[ص 557] )٥٤٦( رساله - در جواب عباس ميرزا ملك‌آرا از مسائل زير :
١ - تتمه اين حديث چيست كه در آن ميفرمايند « ان منهم قوما نصابا » الخ و روات آن كيستند
٢ - از معني حديث : ليس العلم بكثرة التعلم
٣ - كيفيت ظهور حضرت امير عليه السلام در دشت ارژن
٤ - معني حديث تفسير قمي كه دلالت ميكند بر امكان فهم بطون از اعداد و حروف
٥ - شك نيست كه طفره در وجود باطل است و فيض اول بعالي ميرسد بعد داني ، سبب چيست كه در سلسله طوليه ميفرمائيد اين در تشريع است نه تكوين
٦ - رزق مادون بواسطه شيعيان چگونه ميرسد
٧ - از شرح فرمايش شيخ مرحوم (اع) كه فرموده‌اند ميزاني كه علما بآن ميسنجند يكي است و تعددش بحسب افهام علما است
٨ - از معني فرمايش شيخ در اينكه وضع لفظ صلوة بر دعا و صلوة مخصوصه از باب تشكيك است
٩ - اگر حقيقت محمديه صلوات الله علي صاحبها محل مشيت است چگونه گفته ميشود كه امكان محل مشيت است
١٠ - از جمع بين دو آيه « و لا يحيطون بشيء من علمه الا بما شاء » و آيه « كل شيء احصيناه في امام مبين »
١١ - معني اينكه ائمه عليهم السلام علل اربعه هستند چيست
١٢ - گاهي كتابت بزيد نسبت داده ميشود و گاهي بقلم كدام حقيقت است كدام مجاز
١٣ - از جواب بر ايرادي كه بر فرمايش شيخ (اع) شده است كه اگر اطاعت ائمه اطهار عليهم السلام شرط تكون اشياء است پس چرا اعداء موجود شده‌اند
١٤ - مراد از ذر اول و ذر ثاني چيست
١٥ - مراد از حقيقت بعد از حقيقت چيست
١٦ - از معني فرمايش شيخ كه ميفرمايند « و الذكر هو القرآن » و بعد ميفرمايند « هو محمد صلي الله عليه و آله »
١٧ و ١٨ - از معني فرمايش شيخ (اع) در فقره « و اجسادكم في الاجساد » در رد بر شيخ عبدالله بحراني
١٩ - از معني فرمايش شيخ (اع) : ان الحسين عماد السموات و الارض
٢٠ - رؤيت بانطباع است يا خروج الشعاع
٢١ - از معني قول حكما : الواحد لايصدر منه الا الواحد
٢٢ - از معني فرمايش شيخ (اع) « و اعلم انك لو وزنت هذا الجسد في الدنيا و صفي بعد الوزن » الخ
٢٣ - از معني فرمايش شيخ (اع) در شرح « و ذكركم في الذاكرين » و جواب از ايراداتي كه بعض طلبه بر فرمايش شيخ نموده است
٢٤ - از دليل عقلي بر اوليت پيغمبر صلي الله عليه و آله و جمع آن با اينكه اولي براي خلق نيست
٢٥ - از جمع بين حديث يونس در تعدد مشيت و اراده و قدر و آنچه از حضرت رضا عليه السلام روايت شده كه مشيت و اراده و ابداع سه اسمند و يك معني
٢٦ - معاني قيامتهاي اربعه چيست
٢٧ - در « كل شيء هالك الا وجهه » مرجع ضمير چيست
٢٨ - تقليد ميت جايز است يا نه
٢٩ - جلود را هر گاه در بازار مسلمين از دست كافر خريدند طاهر است يا نجس
٣٠ - با عاج و شيرماهي و صدف كه با انسان باشد ميتوان نماز نمود يا نه
٣١ - نماز در لباسي كه در آن گلابتون باشد جايز است يا نه
٣٢ - قلاب كمربند اگر طلا يا مطلا يا طلاي فرنگي باشد نماز با آن جايز است يا نه
٣٣ - استعمال ظروف مفضض جايز است يا نه
٣٤ - حكم فضله خفاش و غراب زرع و خطاف چيست
٣٥ - حليت طير و حرمت آن از كجا دانسته ميشود
٣٦ - كلب معلم كدام است و شكار را هر گاه بكشد حلال است يا نه
٣٧ - متنجس نجس ميكند يا نه
٣٨ - بخار نجس ، نجس است يا نه
٣٩ - حد شبهه محصوره چيست
٤٠ - حكم ناصب چيست
٤١ - بناي شهر رمضان بر عدد است يا رؤيت
٤٢ - سؤال از احكام قصر و اتمام
٤٣ - حكم آب چاه چيست
٤٤ - غسل ترتيبي بفرو بردن سر و جانبين در آب جايز است يا نه
٤٥ - غسل نزعتين در وضو واجب است يا نه
٤٦ - اگر موي ساير جاهاي سر بر موضع مسح واقع شود مسح بر آنها جايز است يا نه
٤٧ - اگر وقت جنب تنگ باشد و تا آب مسافتي باشد نماز با تيمم براي او جايز است يا نه
٤٨ - آيا جايز است موضع وضو تر باشد يا نه
٤٩ - آنچه از نجس العين كه در آن حيوة حلول نكرده باشد طاهر است يا نجس
٥٠ - عرق جنب بحرام طاهر است يا نجس
- ١٢٠٢ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٣٩ )
- تاريخ تحرير ١٨ ذيقعده ١٢٧٧
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ ) ، سؤال ١٠ و ١٦ و ٢٧ چاپ دوم كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 558] )٥٤٧( رساله - در جواب نواب عباس ميرزا پسر محمد شاه قاجار از مسائل زير :
١ - اگر مسئله وحدت در مقامي صحيح است وجود تكاليف شرعيه و خلقت جنت و نار چه معني دارد
٢ - سؤال از مسائل مشكله رجعت
٣ - از معني عبارت ارشاد كه فرموده‌اند اين بدن ظاهر مقام امامت نيست
٤ - از مسائل مشكله معاد و تحقيق عالم برزخ
٥ - از تحقيق مسئله ركن رابع و سر : كل ما تقدم في الوجود تأخر في الظهور
٦ - از حكم معاملات مريض و مواهبات او كه صحيح است يا آنكه از ثلث بايد محسوب شود
٧ - از معرفت واسطه ميان امام عليه السلام و رعيت
- ١١٦٥ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٢ )
- تاريخ تحرير ماه رمضان ١٢٨٦ كرمان
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ )
* * * * *
[ص 559] )٥٤٨( رساله - در جواب حاج عباس بهبهاني از مسائل زير :
١ - از معني فرمايش اميرالمؤمنين عليه السلام : اول الدين معرفة الله ثم معرفة الرسول ثم معرفة الامام
٢ - از معني فرمايش اميرالمؤمنين عليه السلام : اذا صاح الناقوس و كبس الكابوس و تكلم الجاموس فعند ذلك عجائب و اي عجائب
٣ - از شرح حديث كميل در حقيقت
٤ - از معني حديث : انا لانعلم الغيب
٥ - از معني منعم و خالق و رازق در دعاي عديله كه آيا مقصود مخلوق اول است يا نه
٦ - از معني « لمن الملك اليوم » كه منادي و مجيب كيست
٧ - از شرح : بغض علي سيئة لاتنفع معها حسنة
٨ - از معني آيه شريفه : سنفرغ لكم ايها الثقلان
٩ - مخلوق اول مسبوق بعدم است يا نه
١٠ - از شرح حديث : من عبد الاسم دون المسمي فقد كفر
١١ - از معني حديث « خلقنا الله من نور عظمته » كه از آن لازم ميآيد نور عظمت سابق بر مخلوق اول باشد
١٢ - مخلوق اول چگونه بر رضا و غضب خداوند مطلع شد
١٣ - اگر دسترسي بفتاوي سركار نداشته باشيم جايز است كه از كسي كه تجاوز از كتاب و سنت نميكند اخذ مسائل بكنيم
١٤ - كساني كه بر عقايد سركار مطلع نيستند و جرح و تعديلي نميكنند اقتداء بآنها جايز است يا نه
١٥ - متنجس نجس ميكند يا نه
١٦ - سواري حيواني كه زنگ بگردنش آويخته است چطور است
١٧ - تحويل انگشتر از انگشتي بانگشتي براي شماره ذكر اسباب شرك در نماز ميشود يا نه
١٨ - در امور مستحبه اذن والدين شرط است يا نه
١٩ - ارتماس در غير غسل جنابت جايز است يا نه
٢٠ - در صورت نبودن آب عوض غسل يا وضوي مستحب تيمم جايز است يا نه
٢١ - پيروان جبت و طاغوت نجسند يا نه
- ٣٢٢ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٢ )
- تاريخ تحرير ٤ محرم ١٢٨٧
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ ) ، سؤال ٦ و ٨ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 560] )٥٤٩( رساله - در جواب آقا عبدالله از اصفهان از مسائل زير :
١ - مردم آثار را بطبيعت نسبت ميدهند و در اخبار ميفرمايند فاعلي جز خدا نيست حقيقت مطلب را بيان فرمائيد
٢ - جمع بين اخبار داله بر تأثير نجوم و اخباري را كه دلالت بر كفر معتقد باين عقيده ميكند بفرمائيد
٣ - كسي را جمعي بخورند بطوري كه در صلب آنها مني شود و انساني تولد شود آن مأكول چگونه عود خواهد كرد
٤ - ولد الزنا با وجود ايمان اگر بجهنم ميرود ظلم است و اگر نميتواند ايمان بياورد جبر است
٥ - دليل بر اينكه چيزي در بدن انسان است كه در برزخ تا روز قيامت منعم يا معذب ميماند چيست و ظهور روح در كجاي بدن است و مراد از اينكه روح حيواني و نباتي از فلك است چيست و مراد از عود مجاوره و ممازجه چيست
٦ - مراد از اينكه مؤمن از ماء عذب خلقت شده و كافر از ماء مالح چيست و اين باعث اضطرار مؤمن بر ايمان و كافر بر كفر ميشود و اين خلاف اخبار است
٧ - معني اين چيست كه در قيامت حسنات كافر را بمؤمن ميدهند و سيئات مؤمن را بكافر
٨ - چرا در رجعت مانند قيامت براي جمع شدن اجزاء اموات باران از عين صاد نازل نميشود پس چگونه زنده ميشوند
٩ - چرا ائمه اطهار عليهم السلام در ادعيه نسبت معصيت بخود ميدهند
١٠ - دليل بر بطلان مذهب صدوق كه قائل بسهو نبي صلي الله عليه و آله شده چيست
١١ - اخباري‌ها ايراد مينمايند چرا شيخ و سيد اعلي الله مقامهما در بيانات خود در حكمت و شرح اخبار بدون نص خاص صريح بيان بعض مطالب را ميفرمايند
١٢ - اخبار صريحه دلالت ميكند كه افلاك هفت است و مشايخ قائلند بر اينكه نه است بانضمام عرش و كرسي دليل صريح بر اين مطلب چيست و همچنين دليل صريح بر تجرد عقول و نفوس از اخبار چيست و مستند ترتيبي كه فرموده‌اند براي سلسله مشهوره كه عالم هباء و ماده و طبيعت و ظلال باشد از اخبار چيست
١٣ - كيفيت علم آل‌محمد عليهم السلام باشياء چگونه است و جمع بين اخبار مختلفه وارده در اين باب چطور ميشود
١٤ - از آيه « و قالوا لولانزل عليه آية من ربه » برميآيد كه معجز آن حضرت منحصر بقرآن است و حال آنكه اخبار دلالت بر عدم انحصار ميكند
١٥ - فائده تكرار قصص و غيرها در قرآن چيست
١٦ - حكم كردن خداوند بجبرئيل قبضه بگيرد و نگرفتن او بجهت پناه بردن زمين بخدا دلالت بر عدم عصمت جبرئيل ميكند معني اين حديث چيست
١٧ - جنان آخرت در طبقات سموات است يا فوق سماوات و جنت آدم كجاست و نار آخرت آيا داخل اين سموات است يا خارج آنها و معني حديثي كه ميفرمايد « ان لله في العرش الف قنديل سمواتكم و ارضكم في واحد منها » و همچنين معني اينكه ميفرمايند قباب و عوالم و شموس بسيار است چيست
١٨ - مراد از سموات و ارض مستبدله در قيامت چيست
١٩ - ملائكه جسمند يا از جسمانيت مجردند
٢٠ - از شرح ابواب سماء كه در اخبار وارد شده
٢١ - اگر ابر همين بخار متراكم است كه تقطير ميشود مراد از نزول از سماء چيست
٢٢ - معني اينكه فرموده‌اند در ميان زمين و آسمان دريائي است كه در آن طيور و ماهيها هستند چيست
٢٣ - مراد از بزرگي ملائكه كه حضرت امير عليه السلام توصيف فرموده‌اند چيست
- ٢٩٨٨ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٠ )
- تاريخ تحرير ٩ شعبان ١٢٦٤
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ )
* * * * *
[ص 561] )٥٥٠( رساله - در جواب شيخ عبدالعلي بحراني از مسائل زير :
١ - جواب اينكه ميگويند « الواحد لايصدر منه الا الواحد » چيست
٢ - دليل بر اينكه بين الدفتين كلام الله است چيست
٣ - دليل بر امتناع كلام نفسي كه اشاعره گفتند چيست
٤ - مراد از عقل و اول ما خلق الله بودن آن و اقبال و ادبار آن چيست
٥ - فرق ميان عقل و نفس و روح و فؤاد و قلب چيست
٦ - حكمت در ايجاد عالم با اينكه خداوند غني است چيست
٧ - معني « لك يا الهي وحدانية العدد » چيست
٨ - مميز غير بالغ تحصيل معارف الهيه بر او واجب است يا نه
٩ - در تحقق ايمان اقامه دليل عقلا و نقلا شرط است يا نه
١٠ - فرق ميانه مجتهدين و اخباريين چيست
١١ - اجتهاد مصطلح بدعت است يا مأخذي دارد
١٢ - پيغمبر (ص) قبل از بعثت بكدام شريعت عمل ميفرمودند
١٣ - اگر پيغمبر (ص) بشخص عامي ميفرمود نگاه كن بمعجزه من و او جواب ميداد بر من واجب نيست نظر كردن تا نبوتت را ثابت كني جوابش را حضرت چه ميفرمود
١٤ - تأخير بيان از وقت حاجت جايز است يا نه
١٥ - شبهاتي كه توقف در آنها واجب است كدامند
- ٧٣٤ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٣٦ )
- تاريخ تحرير ٧ ذيحجه ١٢٧٦
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ )
* * * * *
[ص 562] )٥٥١( رساله - در جواب شيخ عبدالعلي طبسي از مسائل زير :
١ - از دليل توحيد و نفي شرك از حديث فرجه
٢ - دليل بر وجوب معرفت غير از وجوهي كه در كتب كلام مذكور است چيست
٣ - امتناع تعدد قدما مخصوص بقدم ذاتي است يا در قديم سرمدي و زماني هم جاري است و آيا حقيقت محمديه صلوات الله علي صاحبها قديم است يا نه
٤ - اگر مراد يهود و نصاري از اينكه گفتند « عزير ابن الله » و « المسيح ابن الله » مجاز باشد نه حقيقت چه بحث بر آنها خواهد بود
٥ - حقيقت محمديه صلوات الله علي صاحبها مخلوق بمشيت است يا نه و كيفيت اول ما خلق الله بودن ايشان چگونه است
٦ - فرق ميان سحر و معجزه چيست و چگونه خوارق عادات بر دست ماني و زردشت جاري شده
٧ - برهان عقلي و نقلي بر اينكه حضرت موسي و عيسي عليهما السلام و حضرت رسول صلي الله عليه و آله مبعوث بر همه خلق بودند چيست
٨ - معني حديث قدسي « ما ترددت في شيء انا فاعله » الخ چيست
٩ - چرا شمس در بعض بروج سي و در بعضي سي و يك روز مكث ميكند
١٠ - استفسار از كيفيت تخلف امر از مشيت و نهي از عدم مشيت كه در حديث معروف « ان الله امر ابليس بالسجود و شاء ان لايسجد » الخ فرموده‌اند
١١ - استفسار از كيفيت خلقت ذرات در عالم ذر
١٢ - چه بحثي بر اشراقيين و عرفاي متصوفه مثل ملا صدرا و ملا محسن و امثال آنها است با اينكه كلماتشان محتمل معاني بسيار است
- ١١٧٨ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٣ )
- تاريخ تحرير ٢٦ ربيع الثاني ١٢٦٢
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ )
* * * * *
[ص 563] )٥٥٢( رساله - در جواب ملا عبدالكريم كوهبناني از دو سؤال زير :
١ - از اقامه دليل از قرآن بر عدد شهر رمضان
٢ - حقيقت معني : استر ذهبك و ذهابك و مذهبك
- ٦٦٠ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١ )
- تاريخ تحرير ٥ ذيقعده ١٢٦١
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ )
* * * * *
[ص 564] )٥٥٣( رساله - در جواب حاج ملا عبدالكريم كوهبناني از دو سؤال زير :
١ - مروي است « اذا بلغت النفس هيهنا و اشار بيده الي حلقه ليس للعالم توبة ثم قرء انما التوبة علي الله للذين يعملون السوء بجهالة » و حال آنكه اين آيه اختصاصي بعدم قبول توبه عالم در آنوقت ندارد و اعم است و جمع بين اين آيه و آيه « لاتقنطوا من رحمة الله ان الله يغفر الذنوب جميعا » چگونه است
٢ - حقيقت تناكح و تناسل بين اولاد آدم (ع) چگونه بود
- ٤٦٥ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١١ )
- تاريخ تحرير ١٤ محرم ١٢٦١
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ ) ، سؤال ١ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 565] )٥٥٤( رساله - در جواب آقا علي حكمي رشتي از مسائل زير :
١ - از معني حديث رأس الجالوت كه سؤال ميكند : يا مولاي ما الكفر و ما الايمان
٢ - از معني حديث حضرت صادق عليه السلام درباره دوازده امام و دوازده مهدي
٣ - از معني حديث خلقت حضرت آدم (ع) و بعثت جبرئيل در ساعت اول جمعه و معني حديث حضرت باقر (ع) « اجرد ذكوان » الخ
٤ - از معني حديث : لولا تمرد عيسي عن دين الله لكنت علي دينه
٥ - از شرح حديث خلقت ليل و نهار و سبقت نهار با وجود كريت ارض و معني طالع دنيا كه چرا بايد سرطان باشد
٦ - از معني حديث « ما الشيء و ما نصف الشيء » الخ
٧ - از معني حديث منسوب به عبدالله بن حسن : و قد سئل عنه عن حال رجل قال لامرأته انت طالق عدد نجوم السماء فقال تبين برأس الجوزاء و الباقي وزر عليه و عقوبة
٨ - از بيان معني حديث علوي (ع) در كسي كه قسم خورده بود پيش از گشودن قيد از پاي عبدش هم‌وزن او صدقه بدهد
٩ - ثبوت وضع الفاظ بنقل از واضع است يا بمناسبت ذاتيه
١٠ - چرا عكس شمس در حال خسوف در منافذ مستديره بر شكل او است و در قمر اينطور نيست
١١ - اعتراف ائمه (ع) بمعاصي و اظهار توبه ايشان از چه جهت است
١٢ - از معني حديث قدسي : ماترددت في شيء انا فاعله
١٣ - سر اختلافات ساعات و دقايق بين الطلوعين در اوقات مختلفه سال چيست
- ١٣٣٧ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٩ )
- تاريخ تحرير ٢٤ ماه رمضان ١٢٧٠
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ )
* * * * *
[ص 566] )٥٥٥( رساله - در جواب آخوند ملا علي اكبر لاري از مسائل زير :
١ - از اسرار معراج كه چيست و حقيقت براق و رفرف كدام است و تكلم خدا بلسان علي بن ابيطالب عليه السلام چه معني دارد و مصور شدن آن بزرگوار بصورت شير سرش چيست
٢ - از حالات بعد از موت و چگونگي سؤال نكيرين و معني صراط و ميزان و حساب و معني جنت و نار
٣ - بعض اخبار دلالت دارند كه معصوم عليه السلام بمجرد موت داخل بهشت ميشود و حال آنكه جسد شريف حضرت سيدالشهداء عليه السلام تا سه روز در كربلا دفن نشده بود
٤ - در حديث است كه عزرائيل از قبض روح حضرت سيدالشهداء عليه السلام ممنوع شد و خداوند بقدرت خود قبض نمود معني اين حديث چيست و چرا در قبض روح پيغمبر صلي الله عليه و آله ممنوع نشد با اينكه رسول خدا اشرف است
٥ - ذكري كه بجهت قضاء دين مجرب باشد تعليم فرمائيد
٦ - با اينكه ائمه (ع) علم و احاطه داشتند چرا طعام مسموم را ميل ميفرمودند
٧ - جبرئيل شخص خارجي است يا يكي از قواي پيغمبر است و در صورت اول كيفيت وحي چگونه است و معني غش كردن پيغمبر (ص) در وقت وحي چيست
٨ - ملئكه در سلسله وجود از جنس واحدند يا اينكه در رتبه تفاوت دارند و آيا همه آنها از مرتبه انس پائينترند يا نه
٩ - مراد از حنطه آدم و اكل آن چيست
١٠ - مراد از تزويج بنات آدم با بنين او چيست
- ٦٠٤ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٧ )
- تاريخ تحرير ٢ ذيقعده ١٢٦٥
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ )
* * * * *
[ص 567] )٥٥٦( رساله - در جواب ميرزا علي نقي هندي از مسائل زير :
١ - از معني حديث « ان الله تبارك و تعالي خلق اسما بالحروف غير متصوت » الخ
٢ - از بيان معني آيه شريفه : و السماء رفعها و وضع الميزان
٣ - از معني حديث حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام : انه قد سئل هل رأيت رجلا في الدنيا فقال عليه السلام فقد رأيت رجلا و انا الي الآن اسئل عنه
٤ - از اينكه عرض چگونه جوهر ميشود مثل آن نقش شير كه بمعجزه جان گرفت
٥ - علم قرائت كه همه علما آن را واجب ميدانند در اخبار چيزي از اين علم وارد شده يا نه
٦ - اگر در بيضه مرغ خون پيدا شود چطور است
- ٦٩٤ بيت
- فارسي
- نسخه اصل ( ج ١٥ )
- تاريخ تحرير سلخ ربيع الاول ١٢٧٤
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٨٧ ، چاپ دوم كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٥٨ ش ، سؤال ٢ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 568] )٥٥٧( رساله - در جواب غلام شاه خان والي كردستان از مسائل زير :
١ - دليل عقلي و نقلي بر قدح عايشه چيست
٢ - تكليف بنده با سنيان در دوا و غذا و نماز جمعه و اقتداء بامام سني چيست
٣ - براي دوست و آشنا و رفيق و نوكر اگر امين باشند از مطالب عاليه مشايخ بيان بكنم يا نه
٤ - بعضي از علماي سني اگر از كتب شيخ و سيد بخواهند مطالعه كنند بآنها بدهم يا نه
٥ - از كار حكومت دلگيرم و كما هو حقه حق را بحق‌دار نميتوانم برسانم ، كناره‌گيري كنم يا بهمين كار مشغول باشم
٦ - معني اينكه ميگويند قول مجتهد مرده مرده است يعني چه و چرا تقليد ميت درست نيست
٧ - مناسك حجي كه فارسي شده باشد التفات فرمائيد
٨ - كيفيت نيت وضو ساختن و گفتن اعوذ بالله من الشيطان الرجيم در اول هر فاتحه اعم از ركعت اول يا دويم را بفرمائيد
٩ - فقهي براي مخلص لازم است كه بآن رجوع شود بچه نسخه رجوع كنم
١٠ - در بعض مسائل كه بسركار دسترسي ندارم بجناب آقا عبدالصمد در همدان رجوع كنم چطور است
١١ - ترياك حلال است يا نه
- ٥٥٦ بيت
- فارسي
- نسخه اصل ( ج ٩ )
- تاريخ تحرير ٨ ذيحجه ١٢٧٠
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٨٧ ، چاپ دوم كرمان ( مجمع الرسائل ٢ ) ١٣٥٨ ش
* * * * *
[ص 569] )٥٥٨( كشكول
در مطالب متنوعه مختلفه كه اغلب آنها نسخ طبي و يا مربوط بعلم صناعت است
- ٩٨٠٤ بيت
- نسخه اصل ( ج ٥١ )
- خطي
* * * * *
[ص 570] )٥٥٩( رساله - در جواب ميرزا محمد پسر ملا عبدالله اصفهاني از مسائل زير :
١ - ابليس كه از بهشت برزخ كه در آسمان است رانده شده بود معني اين چيست كه فرموده‌اند خرق آسمان هفتم ميكرد و پس از تولد عيسي عليه السلام از آسمان چهارم محجوب شد و پس از تولد پيغمبر صلي الله عليه و آله از همه آسمانها محجوب شد
٢ - مراد از شموس و اقمار در دعاي سحر مروي در مصباح المتهجد چيست
٣ - فرنگيان ادعاي مشاهده كوهها در ستارگان سياره بوسيله دوربينها نموده‌اند ثمره اين كوهها در اجرام كواكب چيست و چگونه جبال كثيفه در آسمان لطيف متحقق ميشود
٤ - و باز ادعاي مشاهده اقماري كه حول مشتري و زحل ميچرخند كرده‌اند فائده اين اقمار چيست و تكذيب آنها صحيح است يا نه و ميگويند دو كوكب فوق زحل هست كه بر گرد آنها هم اقماري ميچرخند با اينكه روايت ميكنيم زحل در اعلي منازل و فلك هفتم است
٥ - فرنگيان اثبات حركت وضعي و انتقالي و حركتي سي هزار ساله براي زمين ميكنند و منكر حركت ثوابتند و حال آنكه در حديث خلاف اين است اعتقاد سركار درباره آن اقمار و آن جبال و اين حركات ثلثه چيست
٦ - فرنگيان انكار تأثيرات كواكب سياره را دارند و حال آنكه اين صريح اخبار است بچه نحو ابطال قول ايشان را بكنيم
٧ - و همچنين ادعاي رؤيت خالهاي سياه در روي خورشيد كرده‌اند با اينكه شمس بالذات نوراني است و بيان فرمائيد كه آسمانها سختند مثل ياقوت و الماس يا رقيق هستند مثل هوا
٨ - ملائكه كه از آسمان هفتم نازل ميشوند اگر مجرد از جسمانيتند معني عروج و نزولشان چيست و اگر داراي نوعي از جسمند باعث خرق و التيام آسمانها خواهند بود و خداوند در قرآن ميفرمايد : و جعلنا السماء سقفا محفوظا
٩ - معني اين چيست كه فرموده‌اند بين آسمان هفتم و كرسي هفتاد هزار عالم است و بحر حيوان است و بحر ظلمت است و امثال اينها
١٠ - ثمره كواكب ثابته كثيره چيست
١١ - ثوابت در عوالم واقعه بين كرسي و فلك هفتم تأثيري دارند يا نه
١٢ - اگر جنت خلد تحت ثوابت است چنانچه از تفسير قمي برميآيد منافي آيه « لايرون فيها شمسا و لا زمهريرا » خواهد بود
١٣ - حكمتهائي كه براي وجود ثوابت از اخبار استفاده فرموده‌ايد بيان فرمائيد
- ٩٧٧ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٤٠ )
- تاريخ تحرير ٢٩ ذيحجه ١٢٨٢ اصفهان
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٧٠ )
* * * * *
[ص 571] )٥٦٠( رساله - در جواب ملا محمد نهبنداني از مسائل زير :
١ - چرا ائمه عليهم السلام مبتلي باعادي شده‌اند با اينكه باين آيه شريفه عمل نموده‌اند : ادفع بالتي هي احسن فاذا الذي بينك و بينه عداوة كأنه ولي حميم
٢ - در حديث است كه خداوند فرموده « من شغل بذكري عن مسئلتي اعطيته افضل ما اعطي من سئلني » و اين با مفهوم شرط در آيه « ادعوني استجب لكم » منافات دارد
٣ - در حديث است نماز در مسجد كوفه مثل يك حج است و در حديث ديگر است كه مطلق نماز بمنزله بيست حج است و اين دو ظاهرا با هم منافات دارد
٤ - در حديث است « يغفر للجاهل سبعون ذنبا قبل ان يغفر للعالم ذنب واحد » و در حديث ديگر است « يغفر للعالم سبعمأة ذنب قبل ان يغفر للجاهل ذنب واحد » راه مطابقه اين دو حديث بچه نحو است
٥ - چه ميفرمائيد در تنافي اين آيه شريفه « ان الحسنات يذهبن السيئات » با آن اخباري كه فرموده‌اند « ان السيئة تمحو الحسنة »
٦ - در تفسير آيه فوق است كه نمازهاي پنجگانه مكفر سيئات بين آنهاست در صورتي كه اجتناب از كبائر كند و حال آنكه اجتناب كبائر خود موافق آيه شريفه « ان تجتنبوا كبائر ما تنهون عنه نكفر عنكم سيئاتكم » مكفر سيئات است چگونه نمازهاي پنجگانه مكفر خواهند بود
٧ - سؤال از معني حديث : لو علم الناس كيف خلق الله الخلق لم‌يلم احد احدا
٨ - از معني حديث اشتقاق اسم مؤمن از اسم خداوند
٩ - در حديث است « لما اقام العالم الجدار اوحي الله الي موسي اني مجازي الابناء بسعي الآباء ان خيرا فخيرا و ان شرا فشرا » الخ و اين بظاهر منافات دارد با آيه « لاتزر وازرة وزر اخري » و آيه « ان ليس للانسان الا ما سعي »
١٠ - در حديث است كه قلوب ملوك در دست خداوند است و دل آنها را بر مطيعين مهربان و بر گناهكاران خشمگين ميكند در اين صورت تقصير ملوك در ظلم و عدوان چيست
١١ - در حديث است « المؤمن ليس بحقود » و لازمه آن اين است كه حقد نسبت باعداء هم نداشته باشد و اين منافي وجوب بغض في الله است
١٢ - دليل بر نجاست ملاقي متنجس بعد از زوال نجاست از ادله اربعه چه خواهد بود
١٣ - در حديث است « ما زال العلم مكتوما منذ بعث الله نوحا » پس در اين صورت آنچه ظاهر است علم است يا خير
١٤ - در دعا است « الحمد لله الذي يفعل ما يشاء و لايفعل ما يشاء غيره » در اين صورت تقصير عباد در معاصي چيست
١٥ - مراد از قسم چيست و معني قسم خداوند بائمه جور در آيه « و الليل اذا يغشيها » چيست كه در صافي ذكر شده
١٦ - تحصيل علم اخلاق و عمل بمقتضاي آن واجب است يا نه و اگر واجب است چرا فقها متعرض نشده‌اند
١٧ - معني اين آيه چيست « لقد من الله علي المؤمنين اذ بعث فيهم رسولا من انفسهم » و وجه اختصاص بمؤمنين چيست
١٨ - عدالت در مستحق خمس و زكوة معتبر است يا نه
١٩ - سؤال از ميزان معرفت فقيه و وارث علم ائمه اطهار عليهم السلام در اين اعصار
٢٠ - معني عدالت چيست
٢١ - رد احسان باحسان واجب است يا نه
٢٢ - از معني حديث مروي در كافي در عقل و ادب
٢٣ - نسبت ميان اسلام و دين و ايمان از نسب اربعه چيست
٢٤ - از معني حديث : الجمع بلا تفرقة زندقة و التفرقة بدون الجمع تعطيل و الجمع بينهما توحيد
٢٥ - جمع بين حديث « السعيد سعيد في بطن امه » الخ و حديث « كل مولود يولد علي الفطرة و ان ابواه يهودانه و ينصرانه » چگونه است
- ٩٨٩ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٤ )
- تاريخ تحرير ١٨ جمادي الاولي ١٢٧٢
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٨ ) ١٣٥٥ ش ، سؤال ٩ و ١٥ و ١٧ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 572] )٥٦١( رساله - در جواب ملا محمد نجف‌آبادي اصفهاني از مسائل زير :
١ - از جمع بين دو آيه « لانفرق بين احد من رسله » و آيه « تلك الرسل فضلنا بعضهم علي بعض »
٢ - جمع بين آيه « ما اصابكم من مصيبة فبما كسبت ايديكم » و فرمايش اميرالمؤمنين (ع) « لايجد احد طعم الايمان حتي يعلم ان ما اصابه لم‌يكن ليخطئه » الخ
٣ - از معني امر در آيه « و اذا اردنا ان نهلك قرية امرنا مترفيها » الخ
٤ - از جمع بين آيه « ان الله لايغفر ان يشرك به » و آيه « ان الله يغفر الذنوب جميعا » و آيه « من كسب سيئة و احاطت به خطيئته فاولئك اصحاب النار »
٥ - از معني قائم و حصيد كه در حديث ميفرمايند : لايكون الحصيد الا بالحديد
٦ - از معني آيه : من اتخذ الهه هواه
٧ - از معني حديث : فاطمة خير نساء امتي الا ما ولدته مريم
٨ - استفسار از معني آنچه در بعض كتب سماويه در توصيف رجالي ذكر شده : كانوا اذا طالت بهم العافية حزنوا و وجدوا في انفسهم فاذا اصابهم البلاء فرحوا و قالوا عاتبكم ربكم فعاتبوه
٩ - از معني حديث « من الاغترار بالله المقام في الذنوب و رجاء المغفرة » الخ
١٠ - از معني حديث « ادني الرياء الشرك و احب العباد الي الله الاتقياء » الخ
١١ - از معني « حب علي حسنة لاتضر معها سيئة » الخ
١٢ - چطور درباره حضرت امير عليه السلام ميتوان گفت « السلام علي معدن النبوة » چنانچه در زيارت است
١٣ - معني زناد قادح كه در زيارت ميفرمايد چيست
١٤ - مراد از « السلام علي نفس الله القائمة فيه بالسنن » چيست
١٥ - استفسار از معني حديث : ان استقامت امتي فلها يوم و ان لم‌تستقم فلها نصف يوم
١٦ - از معني حديث « اني مجازي الابناء بسعي الآباء » كه تقصير ابناء چيست
١٧ - سبب اعلميت خضر از حضرت موسي عليهما السلام چيست
١٨ - اگر عود انسان بآخرت با همين نفس و بدن شخصي است پس معني اين آيه چيست « أوليس الذي خلق السموات و الارض بقادر علي ان يخلق مثلهم » الخ
١٩ - حكمت خلقت شيطان و كفار با اينكه خداوند ميداند چه خواهند كرد چيست
٢٠ - هر گاه او را بمقتضاي مشيت و اراده خود خلقت فرموده ديگر تكليف بمعرفت و طاعت از چيست و اصل حكمت در تكليف چيست با اينكه خداوند منتفع از طاعت و متضرر از معصيت نميشود
٢١ - سبب تكليف شيطان بسجده براي آدم چه بود
٢٢ - چرا او را قادر كرد كه داخل جنت شود و آدم را وسوسه كند
٢٣ - چرا او را مسلط بر اولاد آدم و اغوا نمودن آنها كرد و اگر ايشان را بر فطرت خلق كرده بود و بر فطرت باقي گذارده بود كه طيب و طاهر مبعوث ميشدند بحكمت نزديكتر بود و چرا بعد از آنكه شيطان طلب مهلت كرد او را خداوند مهلت داد و او را هلاك نكرد كه عالم از شرش خالي شود
٢٤ - معني اين عبارت چيست كه ابوسعيد الهمي بابي‌علي سينا نوشت « دلني علي الدليل » جواب داد « الدخول في الكفر الحقيقي و الخروج عن الاسلام المجازي » الخ
٢٥ - از معني و شرح قول كسي كه گفته : الكفر عندي واجب و عند مسلمين قبيح
٢٦ - از معني قول بعض حكما كه گفته : في كل قهوة سكاري و لكل بحر مغرقون كم بين حاير في الظلمات زحزح عن نور الشمس و بين حائر اغرقه ضوؤها في قربها الاقرب
٢٧ - و همچنين از معني قول او كه گفته « اسلك سبيل الله ايها الكفور بقلب يقظان و قف موقف التعظيم » الخ
٢٨ - و همچنين از معني قول او كه گفته « لايترك لاهل السيف الجاهلين ان يدنو و لا المرأة المشهوية الملقية بالطريق ان تشبث بذيلك » الخ
٢٩ - تأويل عصيان آدم و قتل موسي و حكايت داود عليهم السلام چيست
٣٠ - « السعيد سعيد في بطن امه » با عدل خداوند چگونه جمع ميشود
٣١ - اگر معراج جسماني است معني « و عرجت بروحه الي السماء » كه در دعاء ندبه ميفرمايد چيست
- ٣٤٩ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٥ )
- تاريخ تحرير ٢٦ جمادي الثانيه ١٢٧٤
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٨ ) ١٣٥٥ ش ، سؤالات ١ تا ٦ و سؤال ١٦ و ١٨ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 573] )٥٦٢( رساله - در جواب ملا محمد قره‌داغي از مسائل زير :
١ - از معني اجتهاد و تقليد
٢ - از جواز تقليد ميت
٣ - از فرق بين ولايت كليه و جزئيه و نبوت كليه و جزئيه
٤ - از فرق ميان دهريات و زمانيات و كيفيت تنزل دهريات بزمانيات
٥ - زهاد ثمانيه كيانند و اويس قرن از ايشان است يا نه
٦ - از معني تنزل عقل بسوي نفس و نفس بسوي مادون
٧ - از معني اشتمال صماء كه در اخبار فرموده‌اند
٨ - حق سلطان بر رعيت از خراج و مقاسمه چيست و آيا براي امثال ما جايز است چيزي بحكم سلطان از رعيت بگيريم
- ٨١٨ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ٣٩ )
- تاريخ تحرير ٢٧ شوال ١٢٧٧
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٨ ) ١٣٥٨ ش
* * * * *
[ص 574] )٥٦٣( رساله - در جواب شيخ محمد بحراني از مسائل زير :
١ - در نماز در « اياك نعبد و اياك نستعين » كه را بايد قصد كرد و حال اينكه خدا و پيغمبر و ائمه (ص) و شيعيان هيچيك محاط نميشوند
٢ - سؤال از شرح حديث « ما رأيت شيئا الا و رأيت الله قبله او معه » و چند حديث ديگر و آيه كه مشتمل بر همين مضمون است
٣ - از شرح حديثي كه مؤمنين خدا را روز قيامت مي‌بينند كه ميفرمايد قبل از قيامت هم روزي كه فرموده است « ألست بربكم » ديده‌اند و مؤمنين هم در دنيا قبل از روز قيامت مي‌بينند و آيا حالا نمي‌بيني
٤ - از شرح حديث « ليس بينه و بين خلقه حجاب غير خلقه » الخ
٥ - دو زن سيده با هم گرفتن حرام است يا نه
- ١٦٨٤ بيت
- عربي
- نسخه اصل ( ج ١٦ )
- تاريخ تحرير ١٥ جمادي الاولي ١٢٦١
- چاپ كرمان ( مجمع الرسائل ٦٨ ) ١٣٥٨ ش
* * * * *
[ص 575] )٥٦٤( رساله - در جواب آخوند ملا محمد جعفر كازروني از مسائل زير :
١ - استفسار از اسم جميع علومي كه در اخبار بيان شده است
٢ - شرب توتون جايز است يا نه
٣ - صلوة جمعه واجب است يا حرام
٤ - علما چند صنفند و كدام حق و كدام باطلند
٥ - تسبيحات اربعه در نمازهاي جهريه بر امام واجب است يا نه
٦ - باب علم مفتوح است يا مسدود