١٠ - كسي كه سه طلاق ميدهد آيا در رجوع شرط است كه بعد از هر طلاق مواقعه نمايد يا در مجلس واحدي متواليا ممكن است
١١ - موقوفهٔ كه خراب شده و حاصلش كفايت تمام عمل را نكند آيا بايد بقدر حاصل عمل نمود
١٢ - اقراء سه حيض است يا سه طهر
١٣ - عبادت مميز شرعي است يا تمريني
١٤ - كسي كه براي كاري اجير شده با اذن ميتواند كه بديگري با اجرت كمتر واگذار كند يا نه
١٥ - معرفت امهات ائمه (ع) و دانستن اسماء آنها و اعتقاد بمنزه بودن آنها از شرك واجب است يا نه
١٦ - معرفت انبياء اولوا العزم بر مكلفين واجب است يا نه
١٧ - سليمان بن صرد خزاعي و عباس و ابن‌عباس و مختار و زيد بن علي نزد شما مرضي هستند يا نه
١٨ - سب و برائت در مورد تقيه جايز است يا نه
١٩ - چه ميفرمائيد درباره غصب فدك و حديثي كه وارد شده است : ماضاع مال في بر و لا بحر الا و له فيه حق
٢٠ - عدول بلد يا محله بدون ولايت از طرف پدر آيا واجب است كه متكفل امور يتيم بشوند يا نه
٢١ - ملك الموت روح ميت را بآسمان ميبرد يا در دستش نگاه ميدارد و در قبر بزبان او برميگرداند كه تكلم كند و از اصول سؤال ميشود يا از غير آن هم سؤال ميشود
٢٢ - اولاد مشركين و منافقين در قيامت دوباره بر آنها تكليف عرضه ميشود يا نه
٢٣ - آيا جايز است بر مؤمن كه بخل كند بر برادر محتاجش و اگر محتاجي بر نفس خودش از هلاك بترسد جايز است كه از مال مخالفين چيزي تناول كند
٢٤ - فرق بين مخالف و ناصب چيست و حكم اموال اهل كتاب در اين زمانها چيست
٢٥ - اگر بر مسجد يا مثل آن كه وقف باشد بترسند خراب شود فروش آن جايز است يا نه و چه كسي در زمان غيبت متولي فروش است
٢٦ - اگر مثلا زمين خرابي باشد كه وقف است و كسي آن را تبرعا آباد نميكند جايز است قسمتي از آن را براي آبادي بقيه آن فروخت
٢٧ - كسي كه ملتزم شده براي ميت نماز وحشت بنمايد و فراموش كند چگونه قضا كند
٢٨ - فرزند با كراهت پدر و مادر بسفر طاعت مثل زيارت يا براي تحصيل معيشت ميتواند برود يا نه
٢٩ - اگر كسي نذر نمايد اطعام كند خود و عيالش هم ميتوانند از آن بخورند يا نه و اگر با آنها اصلا غيري نباشد كه بخورد بريء الذمه ميشود يا نه
٣٠ - در عده مطلقه بائنه با خواهرش ميتوان تزويج نمود يا نه
٣١ - معامله روي عين زمين وقف ميتوان نمود يا نه
٣٢ - اگر تكيهٔ براي اقامه مصيبت يكي از ائمه عليهم السلام وقف شده باشد اقامه مصيبت يكي ديگر از آن بزرگواران در آن محل ميتوان نمود يا نه
٣٣ - محاكمه نزد حكام مخالفين جايز است يا نه
٣٤ - حكم وديعه ناصب حكم مال او را دارد يا نه
٣٥ - مراد از ضمير تثنيه در قول خداي تعالي « اللذان يأتيانها منكم فآذوهما » چيست
٣٦ - اينكه شب در مشحوف روي شط سوار ميشوند و آتش مينمايند و ماهيها در مشحوف خود را مياندازند اين از اسباب صيد شمرده ميشود يا نه
٣٧ - صيدي كه كافر در حضور مسلم بيرون بياورد حلال است يا نه
٣٨ - در تنوري كه كافر نان پخته بدون تطهير با آب ميشود نان پخت يا نه
٣٩ - انگشتري كه نگين آن را كافر نصب كرده نجس است يا نه
٤٠ - چه ميفرمائيد در دو زوجه رسول الله صلي الله عليه و آله كه آيا نكاح حقيقي معروف بين آن حضرت و آنها واقع شد يا نه
٤١ - زوجه و مملوك و پسر قبل از استيذان نذر نمايند باطل است يا منوط باجازه است
٤٢ - نذري كه براي وقت معيني شده و فوت شود قضا دارد يا نه
٤٣ - در حال نذر قدرت بر منذور شرط است يا نه
٤٤ - نذري كه زن قبل از تزويج كرده شوهرش ميتواند آن را فسخ كند يا نه
٤٥ - يتيمي كه سهم مشاعي از ملكي دارد قبل از بلوغش شركاء ميتوانند تقسيم نمايند يا نه
٤٦ - كسي كه ندانسته آب نجسي استعمال كند بعد بفهمد لباسش كه مباشر او بوده نجس ميشود يا نه
٤٧ - تزويج زن پدر و تزويج دو خواهر در امم سابقه حلال بوده يا نه
٤٨ - نماز در ارض موقوفه يا مغصوبه صحيح است يا نه و حكم آب مغصوب چيست
٤٩ - حكم املاك حاكم ظالم چيست
٥٠ - در شرع عرض راه هفت ذراع است يا پنج ذراع
٥١ - زمين خرابي را كه آباد كنند و قيمتش زياد شود خمس دارد يا نه
٥٢ - قسمت دوم خمس را بي اذن حاكم بسادات محتاجين ميتوان داد يا نه
٥٣ - كسي كه مهمانهاي مختلفه داشته باشد بايد بين فقير و غني تسويه كند يا فرق گذارد و اگر نتواند آيا واجب است كه بقرض هم باشد مثل هم از همه پذيرائي كند
٥٤ - مورد اين آيه كجاست : و ان عاقبتم فعاقبوا بمثل ما عوقبتم به
٥٥ - معني فرمايش پيغمبر صلي الله عليه و آله چيست « اني نبي امي لااعرف الخط » و نور حضرت زهرا با بودن نور پيغمبر و اميرالمؤمنين (ص) چگونه ظاهر ميشد
٥٦ - ائمه عليهم السلام در فضل مساوي هستند يا تفضيل بر يكديگر دارند
٥٧ - بيش از دو سال جايز است كه اگر بچه ضعيف باشد باو شير بدهند يا نه
٥٨ - مادر اگر بدون اجرت حاضر بشير دادن بچه باشد پدر ميتواند بچه را از او بگيرد يا نه
٥٩ - زني كه در حال مرض شوهرش او را طلاق داده و ندانيم بقصد محروم كردن از ارث بوده ارث ميبرد يا نه
٦٠ - زوج يا زوجه بعد از دخول اگر ديوانه شد احكام فسخ يا طلاق در اين موقع چيست
٦١ - اگر مختلعه در حال عده در بذل خود بدون اطلاع شوهر رجوع كند باين است يا شوهر حق رجوع دارد اگر چه بعد از عده باشد
٦٢ - كراهت كه شرط خلع است كراهت صورت است يا افعال و اگر زن بدون كراهت بذل كند باين ميشود يا نه
٦٣ - حضانت طفل بر مادر واجب است كه مجانا بنمايد يا نه
٦٤ - كسي كه صبح نهم سهوا يا جهلا از مني بمكه رود حكمش چيست
- ٩١١ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 272] )٢٦٣( رساله - جواب شيخ محمد جبلي و بيشتر آن از مسائل فقهيه است
- نسخه‌اي در دست نيست ( فهرست سيد )
* * * * *
[ص 273] )٢٦٤( رساله - در جواب سائلي از سؤالات زير :
١ - امامت پسر بر والدين چگونه است
٢ - مستحق رد مظالم هاشمي است يا مطلق فقير
٣ - حكم خربوزه كه از آب غصبي داده شده چيست
- ٢٢٥ بيت
- نسخه اصل ( ب ٣ )
- خطي
* * * * *
)٢٦٤ (ملحق) رساله - در جواب سائلي در كيفيت نماز شب
- ٢٣٨ بيت
- ناتمام
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 274] فصل ششم - در ذكر كتب تفسير
* * * * *
)٢٦٥( رساله - در بعض اسرار بسمله و حمد كه براي ميرزا علي طبيب هندي املاء فرموده‌اند
- ٦٩٤ بيت
- ناتمام
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 275] )٢٦٦( رساله - در بعض اسرار بسمله در جواب ملا محمد علي شهير بجدلي
- نسخه‌اي در دست نيست ( فهرست سيد )
* * * * *
[ص 276] )٢٦٧( رساله - در بيان اسرار بسمله
كه از حضرت سيدالشهداء عليه السلام در عالم رؤيا سؤال نمودند از معني فرمايش اميرالمؤمنين عليه السلام « كلما في القرآن في الحمد و كلما في الحمد في البسملة » تا آخر و آن حضرت جواب فرمودند ( اين رساله نيمه‌تمام است )
- نسخه‌اي در دست نيست ( فهرست سيد )
* * * * *
[ص 277] )٢٦٨( رساله - در شرح و تفسير نقطه باء بسم الله الرحمن الرحيم ●
كه ابتداءا تصنيف فرموده‌اند
- ٢٠٣ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- چاپ قديم ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ١ )
* * * * *
[ص 278] )٢٦٩( رساله - در بعض امور مستنبطه از بسم الله ●
كه در بعض سفرها براي يكي از علما مرقوم فرموده‌اند
- ١٣٤٤ بيت قسمت موجود
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 279] )٢٧٠( رساله - در تفسير آيه مباركه آية الكرسي
تا « له ما في السموات و ما في الارض » تفسير شده و نيمه‌تمام مانده و در سن بيست سالگي در سفر مكه مرقوم فرموده‌اند و مشتمل است بر حكمتها و اسرار عجيبه
- ٨٢٨٧ بيت
- نسخه اصل نيمه اول كتاب در كتابخانه دانشگاه پرينستن است و تصاوير آن موجود ميباشد اما نيمه دوم نسخه اصل آن در دست نيست
- چاپ تبريز همراه با شرح حديث عمران صابي و لوامع الحسينيه ١٢٧١
* * * * *
[ص 280] )٢٧١( رساله يوميه
در جواب محمود نام از وجه جمع بين آيات داله بر اينكه خلقت آسمان و زمين در چهار روز واقع شده و خلقت رواسي در زمين و تقدير اقوات هم در چهار روز كه جمعا هشت روز ميشود و آيات داله بر اينكه خلقت در شش روز شده
- ١٢٥٤ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- تاريخ تحرير ذيحجه ١٢٥٦
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ٢ ) ، چاپ دوم كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 281] )٢٧٢( رساله - در بيان مقامات ظاهر و باطن و تأويل قرآن و اخبار اهل بيت عليهم السلام ●
* * * * *
[ص 282] فصل هفتم - در ذكر كتبي كه در جواب سؤالات مختلفه مرقوم فرموده‌اند
* * * * *
)٢٧٣( رساله - در جواب ميرزا ابراهيم شيرازي از مسائل زير :
١ - از معني نبوتين و ولايتين و فرق بين مطلق و مقيد آن دو و معني خاتميت
٢ - از حديث « ان النبي صلي الله عليه و آله حال حول القدرة و الولي حول العظمة و بعد صار الامر بالعكس » كه نتيجه اين حديث در عالم ظاهر چيست
٣ - از معني فقره دعاي صباح : يا من دل علي ذاته بذاته
٤ - از حقيقت جبرئيل و معني وساطت او نسبت بپيغمبر صلي الله عليه و آله
٥ - از معني ملئكه عالين و دليل بر وجودشان از كتاب و سنت
٦ - از حقيقت روح القدس
٧ - از معني تفويض كه در اخبار ذكر شده
٨ - از معني عصمت و حقيقت آن
٩ - از معني كلام قوم كه ميگويند امامت از اصول دين نيست و منكرش كافر نيست
١٠ - از معني نيت و حضور قلب و توجه و قربت در عبادات
١١ - از معني قلب و از فرق بين عقل و روح
١٢ - از معني دين و مذهب و اسلام و ايمان و حق اليقين و عين اليقين و علم اليقين و حقيقت و شريعت و طريقت و فرق بين اينها بر مذهب اهل بيت عليهم السلام
١٣ - از ادعيه و اذكاري كه بجهت دفع وسواس و اعتقاد و عمل و رفع شكوك و شبهات خوانده شود
- ٤٩٥٢ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- تاريخ تحرير ٦ شعبان ١٢٥٨ در جزيره تاجيه نزديك مسجد كوفه
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ٢ )
* * * * *
[ص 283] )٢٧٤( رساله اسرار الشهادة
در جواب حاج عبدالوهاب قزويني در اسرار شهادت حضرت سيدالشهداء عليه السلام
- ١٠٠٨ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- تاريخ تحرير ٢٤ جمادي الاولي ١٢٣٨
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ٢ )
* * * * *
[ص 284] )٢٧٥( رساله - در جواب سيد امجد علي از مسائل زير :
١ - از فرق بين طريقه شيخيه و اخباريه و اصوليه
٢ - از ترتيب كيفيت طبخ و تربيت مولود فلسفي
٣ - از كيفيت مسئله علم كه از دعاي عديله استنباط ميشود
٤ - از مسئله شرب قليان كه ميتوان استدلال نمود كه توتون از اشياء مره است كه انكار ولايت ائمه را عليهم السلام كرده
- ٥٦٢ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ١ )
* * * * *
[ص 285] )٢٧٦( رساله - در جواب سيد حسين قطيفي از مسائل زير :
١ - از معني فرمايش حضرت صادق عليه السلام در تفسير آيه « انه هو اغني و اقني » كه فرموده‌اند « اغني كل انسان بمعيشته و ارضاه بكسب يده » و حال آنكه بسياري هستند كه از كسب خود راضي نيستند
٢ - از معني حديثي در تفسير آيه : فلولا ان كنتم غير مدينين ترجعونها ان كنتم صادقين
٣ - از معني فرمايش امام عليه السلام : ان كل شيء حامله الماء و الماء علي الهواء و الهواء لايحد
٤ - براي مؤمنين در جنت برزخ تناكح و تزاوج هست يا نه
٥ - بعض علما نقل كرده‌اند كه فايده مصافحه انصار با حضرت سيدالشهداء عليه السلام در روز عاشورا اين بود كه از مخالفين كسي كه در صلبش اولاد مؤمني بود با آنها مقابل نميشد كه او را بكشند مأخذ اين قول كجاست
٦ - سر اينكه معراج در شب واقع شد چيست و معني اينكه غايت را مسجد اقصي فرموده‌اند چيست و حال آنكه آن حضرت از جميع مراتب خلق تجاوز فرمود
٧ - مراد از مكان در فرمايش پيغمبر صلي الله عليه و آله در خطبه غدير « و احاط بكل شيء علما و هو في مكانه » چيست
٨ - معني فرمايش حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام چيست كه روزي در حال مرضش بعد از ضربت خوردن فرمود « افرشوا لي صحن داري لعلي انظر في ملكوت السموات » آيا در غير صحن خانه ملكوت از او پنهان بود
٩ - روزي حضرت امير عليه السلام از پهلوي ديوار خميده تند عبور فرمود عرض شد « أتفر من قضاء الله ؟ » فرمود « افر من قضاء الله الي قدره » معني فرمايش چيست
١٠ - معني اينكه فرموده‌اند ميت چهارده معصوم (ع) را مشاهده مينمايد چيست و چگونه اجنبي حضرت زهرا عليها السلام را مشاهده مينمايد
١١ - معني اين حديث چيست : ان آخر طعم يجده الانسان عند موته طعم العنب
١٢ - معني اين حديث چيست : ان القوم اذا كانوا جلوسا و سكتوا كلهم فتلك لحظة ملك الموت اياهم
١٣ - مراد از فرمايش خداوند « و شجرة تخرج من طور سيناء تنبت بالدهن » درخت زيتون است و وجه اختصاص بطور سيناء چيست و حال آنكه همه جا ميرويد
١٤ - فائده تكليف كسي كه در عالم ذر ايمان را انكار كرده چيست
١٥ - سر تعبير خواب بغير آنچه در خواب ديده شده چيست
١٦ - چگونه بجهاد تكليف فرمودند و حال آنكه خداوند ميفرمايد : ما جعل عليكم في الدين من حرج
١٧ - معني اينكه فرموده‌اند در بريدن دست دزد كف را نميبرند چون از مساجد است و آنها از خدايند چيست و حال آنكه در قطع پا انگشت ابهام بريده ميشود با اينكه از مساجد است
١٨ - چگونه توجيه ميشود مراتب هفتگانه وجود كه مشيت است تا آخر در مثل نماز و روزه و اعمال ديگر
١٩ - معني فرسخهائي كه در تعيين طول و عرض شمس و قمر فرموده‌اند چيست
٢٠ - معني اين حديث چيست « ان من خاف الله اخاف الله منه كل شيء » و حال اينكه امروز مي‌بينيم مؤمن از همه چيز ترسان است
٢١ - معني اين چيست كه فرموده‌اند بعض آيات كتاب خدا تأويلش بر غير تنزيلش است
٢٢ - معني فرمايش حضرت رضا عليه السلام در صفات خداوند چيست : شاء لا بهمة مريد لا بهماته ( بهمامة ظ )
٢٣ - معني مشيت عزم و مشيت حتم چيست
٢٤ - معني اينكه فرموده‌اند شبها لباسهايتان را بپيچيد اگر نپيچيد شياطين آنها را تا صبح ميپوشند چيست
٢٥ - معني فرمايش حضرت صادق عليه السلام در تفسير آيه « الله يتوفي الانفس حين موتها » تا آخر چيست و اول حديث اين است « انه اذا نام العبد خرجت نفسه » تا آخر
٢٦ - معني فرمايش حضرت صادق عليه السلام در تفسير آيه « فنظر نظرة في النجوم » تا آخر چيست و اول حديث اين است « الله تعالي خلق روح القدس و لم‌يخلق خلقا اقرب اليه منها » تا آخر
٢٧ - فرق بين صفات ذات خداوند و صفات افعالش چيست
٢٨ - معني آيه « فكان قاب قوسين » چيست و حال آنكه اصلش « فكان كقابي قوس » بوده
٢٩ - سؤال از معني حديث : ان الميت اذا دفن لايتخلف احد عند القبر لئلايحدث علي الميت شيء فتسمع الاحياء
٣٠ - معني اينكه زكوة اوساخ اموال است و خمس اينطور نيست چيست
٣١ - علت چه بود كه وقتي كه ذكر حضرت يعقوب (ع) نزد حضرت صادق عليه السلام ميشد سه مرتبه ميفرمود : صلي الله علي الشيخ
٣٢ - جمع بين حديث « ان ما اصاب الانسان غير المعصوم فهو عن ذنب و هذا له تصفية » و حديث « ان اشد الناس بلاء الامثل فالامثل » چگونه است
٣٣ - سؤالي است از كيفيت علم خداوند
- ١٣٨١ بيت
- ناتمام
- نسخه اصل ( ب ٣ )
- خطي
* * * * *
[ص 286] )٢٧٧( رساله - در جواب شيخ سليمان مسقطي
- نسخه‌اي در دست نيست ( فهرست سيد و فهرست كوچك )
* * * * *
[ص 287] )٢٧٨( رساله - جواب ميرزا شفيع مازندراني از مسائل زير ● :
١ - دو غاصب خلافت را كه ابليس در جهنم ديد همان دو موجود در زمان حضرت رسول (ص) بودند يا دو شبه و مثال آنها يا ارواح آنها
٢ - خلقت بهشت و جهنم پيش از خلقت اهلشان است يا بعد يا همراه آنها يا متدرجا خلقت ميشوند
٣ - سر ايجاد نطفه‌هاي خبيثه در ارحام مطهره و اصلاب شامخه و بالعكس چيست
٤ - سر اينكه مداومت بر خواندن سوره نبأ باعث بر توفيق حج است چيست و كيفيت مداومت چگونه است و علت عدم تأثير چيست
٥ - اورادي كه مجرب باشد براي اداي ديون تعليم فرمائيد
٦ - سرّ شير شدن نقشي كه بر متكا بود و خوردن آن شقي را و برگشتن او بحالت اول چيست و اجزاي آن مرد و آن شير كجا رفت و كيفيت عود قيامت چگونه است
٧ - اگر زيد عمرو را در خواب ببيند و اخبار صادقه از او بشنود چطور است كه عمرو در بيداري از آن خبرها چيزي نميداند
٨ - اينكه فرموده‌اند ارواح مؤمنين در وادي السلام و از كفار در برهوت است چطور جمع ميشود با اينكه فرموده‌اند مؤمنين از زيارت قبورشان در قبورشان مسرور ميشوند
٩ - سر آوردن ايام اربعه يعني عيد فطر و اضحي و غدير و جمعه را در روز قيامت بصورت عروس چيست و مراد از يوم چيست
١٠ - سر آمرزش گناه چهل ساله خواننده دعاي هر شب ماه مبارك رمضان چيست و شامل حق الناس هم ميشود يا نه
- ٦٨١ بيت كه با افزودن سؤالات حجم رساله ٨٠٠ بيت شده
- نسخه اصل ( ب ٣ )
- تاريخ تحرير سنه ١٢٥٠
- خطي
* * * * *
[ص 288] )٢٧٩( رساله - در شرح اشعار منسوبه بحضرت امير عليه السلام ● :
اري العلم في ذل و جوع و محنة و بعد عن الآباء و الاهل و الوطن
فلو كان كسب العلم اسهل حرفة لماكان ذو جهل في الاهل و الوطن
- نسخه‌اي در دست نيست ( فهرست سيد )
* * * * *
[ص 289] ( رساله شيرازيه در جواب آقا ميرزا ابراهيم شيرازي گذشت )
* * * * *
)٢٨٠( رساله - در جواب شيخ ضيف‌الله قطيفي از مسائل زير :
١ - از معني « يا من دل علي ذاته بذاته » و از معني ذات
٢ - از معني فرمايش امام عليه السلام « لو لم‌نزدد لنفد ما عندنا » و جمع آن با اخبار داله بر احاطه علم ايشان
٣ - از معني آيه شريفه : ان السمع و البصر و الفؤاد كل اولئك كان عنه مسئولا
٤ - جمع بين دو سيده در نكاح حرام است يا حلال يا مكروه
٥ - بقاء بر تقليد ميت و ابتداء بآن جايز است يا نه
٦ - نصب كلمه آل در « صلي الله عليه و آله » جايز است يا نه
٧ - از معني قول خداي تعالي « ان عدة الشهور عند الله اثناعشر شهرا في كتاب الله يوم خلق السموات و الارض منها اربعة حرم » شهور كه بائمه عليهم السلام تفسير شده ، اربعه حرم در ميان ايشان كيانند
٨ - نماز در فضله حيوان مأكول اللحم صحيح است يا نه
٩ - بول اسب و قاطر و الاغ طاهر است يا نجس
- ٣١١ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- تاريخ تحرير ٢٨ رجب ١٢٥٢
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ١ ) ، سؤال ٣ و ٧ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 290] )٢٨١( رساله عامليه در جواب از مسائل زير :
١ - فرق بين دوام خداوند و دوام بهشت و جهنم و زمين و آسمان چيست
٢ - آيا خداوند بوجود زيد قبل از موجود شدنش علم دارد يا نه
٣ - با علم خداوند بايمان مؤمن و كفر كافر ثمره تكليف آن دو چيست
٤ - ما كه در حين خطاب پيغمبر صلي الله عليه و آله معدوم بوده‌ايم چگونه مخاطب بآن خطاب ميشويم
٥ - تكليف در عالم ذر باصول و فروع هر دو بوده يا نه
٦ - اينكه فرموده‌اند از خوردن بقول و فواكهي كه از شجره مزن و شجره زقوم بر آنها چكيده باشد نطفه مؤمن و نطفه كافر از آن بعمل آيد ثمره اين خوردن چيست و حال آنكه از روز اول شقي شقي است و سعيد سعيد
٧ - ثمره بعثت انبيا و رسل چيست و حال آنكه شقي از اول شقي است و سعيد سعيد
٨ - خلق كه در عالم ذر بصورت مورچه بودند بصلب آدم (ع) برگشتند يا در مكان معلومي ديگر ساكن شدند
٩ - اصحاب يمين كه امر بدخول نار شدند و داخل شدند و اصحاب شمال امتناع كردند اين امر در عالم ذر بود يا قبل يا بعد از آن
١٠ - چرا اهل بيت عليهم السلام را ثقل اصغر ناميده‌اند
١١ - آيا كعبه اشرف از قرآن است كه استقبال و استدبار آن در حال تخلي جايز نيست و نسبت بقرآن چنين نيست
١٢ - چرا وقتي كه از پيغمبر صلي الله عليه و آله سؤال معجز ميشد انتظار وحي را ميكشيدند و ائمه عليهم السلام بدون توقف جواب ميفرمودند
١٣ - معني فرمايش امام (ع) چيست : نحن اوقعنا الخلاف بينكم
١٤ - با اينكه حضرت امام حسن (ع) اكبر و اعلي از حضرت امام حسين (ع) بودند چرا ائمه از نسل حضرت امام حسين (ع) هستند
١٥ - چگونه قول معصوم داخل اجماع ميشود و حال آنكه شخص امام ديده نميشود
١٦ - چرا ائمه عليهم السلام بايد دوازده باشند
١٧ - اسامي ائمه عليهم السلام مختار خودشان است يا خداوند اختيار كرده و در صورت ثاني وجه ترجيح اين اسماء بر ساير اسامي چيست
١٨ - چرا پيغمبر صلي الله عليه و آله از نصاري جزيه قبول فرمود و آنها را واگذاشت و حال آنكه قادر بر قتل يا اسلامشان بود و اين عذري براي آنها در قيامت خواهد بود كه ما اطاعت كرديم نبي ترا پس چرا عذاب ميكني ما را
١٩ - معني قول خداوند چيست « و ما جعلنا للكافرين علي المؤمنين سبيلا » و حال آنكه خلاف اين را مي‌بينيم
٢٠ - سؤال از معني قول خداي تعالي : و من قتل مظلوما فقد جعلنا لوليه سلطانا فلايسرف في القتل انه كان منصورا
٢١ - در قول خداوند « و ما كان استغفار ابرهيم لابيه الا عن موعدة وعدها اياه » مراد از موعدة چيست
٢٢ - كيفيت صورت رجعت و كيفيت ترتيب خروج ائمه عليهم السلام و مدت بقاء رجعت و كيفيت كشتن پيغمبر (ص) ابليس را با اينكه تا قيامت مهلت داده شده بيان فرمائيد
٢٣ - كيفيت بناء عالم و احياء خلق و حشر و حساب را بيان فرمائيد
٢٤ - اجداد پيغمبر صلي الله عليه و آله كفار بودند يا مؤمنين
- ٢١٣٦ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- تاريخ تحرير ٢٤ جمادي الاولي ١٢٣٦
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ١ ) ، سؤال ١٩ و ٢٠ و ٢١ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير ) ، سؤال ١٧ در مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ٢ نيز بتنهائي چاپ شده
* * * * *
[ص 291] )٢٨٢( رساله - در جواب حاج عبدالمطلب از مسائل متفرقه بسيار
- نسخه‌اي در دست نيست ( فهرست سيد )
* * * * *
[ص 292] ( رساله در جواب حاج عبدالوهاب قزويني در اسرار الشهادة گذشت )
* * * * *
)٢٨٣( رساله - در جواب شيخ علي بن قرين از بعض مسائل فقه و بيان اشرف عوالم و اقدم آنها و تفسير قول خداي تعالي « و فديناه بذبح عظيم » و سرّ در استحباب بوسيدن رو و پيشاني دون يد و تفسير قول خداي تعالي « ان اول بيت وضع للناس » ظاهرا و باطنا و كيفيت شاخص و طريق رسم دايره هنديه براي معرفت زوال و ذكر قاعده در تعيين قبله
(ملحق) مسائل اين رساله بشرح ذيل است :
١ - كسي كه در معصيتي كه بعمد مرتكب شده بقتل برسد وصيت او در حال مرض صحيح است يا خير
٢ - ناتج از محلل كه در آن بعض اعضاي بني آدم مثل صورت باشد حلال است يا حرام
٣ - نماز در خز و سنجاب جايز است يا نه
٤ - اشرف عوالم و اعلي و اقدم آنها چيست و مثل هر يك چيست و عدد آنها چند است
٥ - تفسير باطن آيه « و فديناه بذبح عظيم » چيست
٦ - معني فرمايش مؤلف (اع) كه وجه چون وجه قلب است بوسيدن آن دون ساير اعضا جايز است چيست
٧ - معني آيه « و لله علي الناس حج البيت » الخ چيست و معني بيت و استطاعت و سبيل و موصوف بكفر و كفر چيست
٨ - كيفيت نصب شاخص و معرفت زوال در اوقات و شهرهاي ديگر چيست
٩ - سه مسأله‌اي كه بين شيخ مرحوم (اع) و اهل عراق در آنها اختلاف بود كدام است
١٠ - سؤال از معني كلام ابن‌سينا درباره روح در قصيده‌اي كه اول آن اين است :
هبطت اليك من المحل الارفع ورقاء ذات تعزز و تمنع
- ٨٨٩ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- تاريخ تحرير ٢٥ جمادي الاولي ١٢٥٧
- خطي
* * * * *
)٢٨٣ (ملحق) فوائدي است منسوب به سيد مرحوم (اع) مشتمل بر سه فايده مختصر
- ٥٠ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 293] )٢٨٤( رساله - در جواب ملا كاظم مازندراني از مسائل زير :
١ - از شرح كلمات شيخ مرحوم اعلي الله مقامه در علم كيميا
٢ - از بيان نسبت هر يك از ايام هفته بحرفي از حروف
٣ - بقاعده جفر از لفظ ولي الله اسم مبارك اميرالمؤمنين علي (ع) را ميتوان بيرون آورد و از الفاظ ديگر هم ممكن است يا نه
٤ - از بيان كيفيت ارتقاء مراتب توحيد كه چگونه به پنج هزار و دويست و هشتاد ميرسد
٥ - مراد از كعب كه در كتب قوم ذكر شده چيست
٦ - طلب تفقه چگونه بايد نمود
٧ - وجه تسميه ائمه عليهم السلام چيست
- ٧٦٢ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 294] )٢٨٥( رساله - در جواب شيخ محمد بن شيخ حسين بحراني از مسائل زير :
١ - از معني حديث : لا بد لصاحب هذا الامر من غيبة و لا بد في غيبته من عزلة و نعم المنزل طيبة و ما بثلثين من وحشة
٢ - از معني حديث « ان لنا مع الله حالات » الخ
٣ - از معني خوردن حضرت آدم (ع) از شجره و معني معصيت او با آنكه معصيت نبود
٤ - از معني فرمايش شيخ مرحوم اعلي الله مقامه در توحيد : اطلاق العبارة تقع علي العنوان
٥ - از معني حديث : من زعم انا خلاقون بامره فقد كفر
٦ - از معني : كمال التوحيد نفي الصفات عنه
٧ - از معني قول خداوند « ما ترددت في شيء انا فاعله » الخ
٨ - از دليل عقلي بر وجود حجت و رجعت ائمه عليهم السلام
٩ - از وجه فضيلت حضرت قائم عجل الله فرجه بر ائمه هشت‌گانه (ع)
١٠ - از تعيين امام صامت و ناطق در زمان غيبت
١١ - مطابقه بين آيه شريفه « و قفوهم انهم مسئولون » و آيه شريفه « لايسئل عن ذنبه انس و لا جان »
١٢ - از معني موت ثاني در آيه شريفه : ربنا امتنا اثنتين
١٣ - از معني مثال كه چيست و كجاست
١٤ - از معني معراج پيغمبر صلي الله عليه و آله و اينكه چند مرتبه آن حضرت عروج فرمود
١٥ - از معني : حسين مني و انا من حسين (ع)
١٦ - از معني حديث « من عبد الاسم و المعني فقد اشرك و من عبد الاسم دون المعني فقد كفر » الخ
١٧ - از فرق بين جنت آدم و جنت خلد و اينكه هر يك كجايند
١٨ - از حكم تقصير مسافر كه قصد چهار فرسخ كرده و همان روز اراده برگشتن ندارد
١٩ و ٢٠ - از بعضي احكام تقصير مسافر
٢١ - از تأويل وجه تسميه سوره حمد بسبع مثاني
٢٢ - از معني حديث وارد در نماز : ان قبلت قبل ما سواها و ان ردت رد ما سواها
٢٣ - غسل جنابت در ماه رمضان از اول شب واجب است يا تا وقت ضيق وقت مستحب است
٢٤ - از معني كثير السفر و حكم آن
٢٥ - از اينكه مسافر وقتي كه بحدود بلدش رسيد بايد تمام بخواند يا وقتي كه داخل منزلش شد
٢٦ - از اينكه صلوات وقت ذكر پيغمبر صلي الله عليه و آله واجب است يا مستحب و فائده آن براي ما و ايشان چيست
٢٧ - از معني آيه شريفه : و لايحيطون بشيء من علمه الا بما شاء
٢٨ - از معني عبارت : يا خفيا لفرط ظهوره
٢٩ - قسم نزد غير مجتهد باعث سقوط حق ميشود يا نه
٣٠ - ذات ولد هم ثمن ( از ثمن همه چيز ظ ) ارث ميبرد يا نه
٣١ - جمع بين دو علويه جايز است يا نه
٣٢ - چه ميفرمائيد در قراءات سبعه يا عشره يا قراءات شواذ
٣٣ - از سر وجوب روزه و نماز و ركعات پنجاه و يك گانه و بعض اسرار صلوة
٣٤ - در دو ركعت آخر براي امام حمد مستحب است يا تسبيح
٣٥ - كسي كه در غير مسجد بجماعت برسد كه از نماز فارغ شده باشند باذان آنها ميتواند اكتفا كند يا نه
٣٦ - آن پنج چيزي كه امام لاحق بر امام سابق زياده دارد كدامند
٣٧ - كسي كه قضا بر ذمه دارد نافله ميتواند بخواند يا نه
٣٨ - علم اصول را جايز است كه با مطالعه تحصيل نمود يا نه
٣٩ - در سفر حرام بايد تقصير نمود يا تمام و در سفر مباح كه زاد و راحله از حرام باشد چه بايد كرد
٤٠ - سؤال از معني : السلام علي شهور الحول و عدد الساعات و حروف لا اله الا الله في الرقوم المسطرات
٤١ - علت خسوف قمر فقط در اواسط ماه و كسوف شمس فقط در اواخر ماه چيست
٤٢ - علت نماز كسوف و خسوف چيست
٤٣ - نماز براي زلزله بر اهالي بلاد هم واجب است يا نه
٤٤ - بحكم مجتهد در ايقاعات و احكام غير عبادات بعد از موتش ميتوان عمل نمود يا محتاج بتجديد است
٤٥ - مقلد ميتواند از مجتهد حي بمجتهد حي ديگر عدول كند يا نه
٤٦ - حضرت نوح و ابرهيم عليهما السلام كدام‌يك افضل بودند
٤٧ - جمع بين فرمايش « لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا » و اين فرمايش « لولا انا نزداد لنفد ما عندنا » چگونه است
٤٨ - سبزي كه با آب نجس آب داده شده حرام است يا مكروه
٤٩ - كسي كه بعدل و توحيد و نبوت و امامت و معاد اعتقاد دارد و قادر بر اقامه دليل نيست مثاب است يا نه
٥٠ - متخلفين از نصرت حضرت سيدالشهداء عليه السلام مثل محمد بن حنفيه و امثال او عذرشان چه بود
٥١ - آب مطلق اگر تصعيد شود باز هم مطلق است يا نه
٥٢ - در حديث « اتقوا الخروج بعد نومة فان لله دوار » مراد از نومه و دوار چيست
٥٣ - معني اين فرمايش چيست كه نماز فريضه از بيست حجه بهتر است با اينكه زحمت آن كمتر است
٥٤ - معني فشار قبر و خزن رياح اربعه و معني حديث « يا سلمان انا خازنها » چيست
٥٥ - معني اينكه فرموده‌اند كسي نزد قبر ميت نماند كه زنده‌ها آنچه بر ميت ميگذرد نشنوند چيست
٥٦ - ضرايح مقدسه قبور ائمه عليهم السلام است يا حفره‌هاي ايشان و خودشان بآسمان برده شده‌اند
٥٧ - اگر ميت بثلث وصيت كرده و براي وصي اجرتي تعيين نكرده ميتواند از ثلث بردارد يا نه
٥٨ - در ديون و امانات ميتوان بشاهدين و يمين بر ميت حكم نمود يا نه
٥٩ - حضرت سيدالشهداء عليه السلام در زمان حضرت امام حسن عليه السلام صامت بودند يا ناطق
٦٠ - كسي كه تقليد ميت ميكند ميتوان در نماز باو اقتدا كرد
٦١ - در شاهد عدالت تامه معتبر است يا بظاهر اكتفا ميشود
٦٢ - حكم ذبيحه ناصب چيست
٦٣ - چرا فقط در نمازهاي يوميه اذان و اقامه بايد گفت
٦٤ - كسي كه مرده و وارث ندارد حكم سكني در خانه‌اش چيست
٦٥ - معني فضيلت زيارت حضرت رضا بر زيارت حضرت سيدالشهداء عليهما السلام چيست
٦٦ - نذر فرزند و سفر او بدون اذن پدر جايز است يا نه و مالك مالش هست يا منوط بنظر پدر است
٦٧ - از آنچه ظالم باسم زكوة و مقاسمه ميگيرد ميتوان چيزي گرفت يا نه
٦٨ - فرق بين زوجات بواسطه تفاوت شرف آنها ميتوان گذاشت يا نه
٦٩ - نافله شب افضل است يا نافله زوال
٧٠ - حضرت زينب سلام الله عليها معصومه بودند يا نه
٧١ - چرا حضرت سيدالشهداء عليه السلام بحضرت زينب (ع) وصيت فرمود نه به حضرت سجاد عليه السلام
٧٢ - كسي كه وقت اضطراري مشعر يا عرفه را ادراك كند از او مجزي هست يا نه
٧٣ - حكم زني كه با عمره داخل مكه شد و حائض شد چيست
٧٤ - در نماز ميت عدالت امام شرط است يا نه
٧٥ - كسي كه در نماز نيت روزه كند نمازش صحيح است يا نه و آن نيت صحيح است يا نه
٧٦ - كسي كه ببيند ديگري اخلال بافعال نماز كرده يا نجاستي در بدن دارد بايد باو خبر دهد يا نه
٧٧ - معني آيه « و ان منكم الا واردها » چيست و حال آنكه بعمومش شامل ائمه عليهم السلام و صلحا ميشود
٧٨ - مزيت اتمام نماز در مواضع اربعه چيست و حدود آن مواضع كدام است
٧٩ - اينكه در پيغمبر صلي الله عليه و آله روايت شده « حملت به امه في ايام التشريق » با اينكه آن حضرت در ربيع الاول متولد شده‌اند چگونه مطابقت ميكند
٨٠ - عدل اين است كه طينت عليين و طينت سجين مساوي باشند پس چرا مخالفين بيشترند
(ملحق) سؤال - آيا تكبير گفتن بعيد قبل از قريب در صف نماز جايز است
- ١٨٢٩ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
)٢٨٥ (ملحق) رساله - در جواب شيخ محمد بن حسين بن خلف بن سلمان بحراني
از چهار مسأله :
١ - قول شما در مورد اجتهاد و علامت مجتهد چيست
٢ - تفسير آيه « ركعا سجدا يبتغون فضلا من الله » الخ چيست
٣ - تفسير آيه « الم غلبت الروم » الخ چيست
٤ - سؤال از معني عبارتي از حديث عمران صابي مروي از حضرت رضا (ع)
- ٩٢٩ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 295] )٢٨٦( رساله - در جواب شيخ محمد بن حسين بن خلف بن سلمان
از سي و نه مسئله مشكله :
١ - تفسير آيه « وسع كرسيه السموات و الارض » چيست و كيفيت خلق سماوات و ارض چيست و آيا طباق است يا كروي و معني عرش در آيه « و يحمل عرش ربك فوقهم يومئذ ثمانية » و آيه « و هو رب العرش العظيم » چيست
٢ - معني فرمايش حضرت امير عليه السلام « انا الواقف علي الطتنجين و الالف بين الواوين » چيست
٣ - اينكه مصالح عباد در تكوين و تشريع بواسطه معصومين عليهم السلام جاري ميشود چه معني دارد
٤ - از تفسير حروف نورانيه مثل حواميم و طواسين و غير آنها و معني آيه : الم ذلك الكتاب لا ريب فيه هدي للمتقين
٥ - معني فرمايش اميرالمؤمنين (ع) « انا كابّ الدنيا لوجهها » چيست
٦ - معني آيه « و السموات مطويات بيمينه » چيست و معني طي و يمين چيست
٧ - تفسير و تأويل آيه « و شجرة تخرج من طور سيناء تنبت بالدهن » الخ چيست
٨ - آيا حكم كسي كه در كربلا دفن شود از نظر اسقاط عذاب قبر مثل غري است و حد كربلا و حد غري چقدر است و اينكه فرموده‌اند « كل قبورنا كربلا » چه معني دارد و وجه فرمايش سيدالشهدا عليه السلام « هيهنا محشرنا و منشرنا » چيست
٩ - بين زيارت سيدالشهدا عليه السلام و اقامه عزاي ايشان براي كسي كه فقط قادر بر يكي از اين دو است كدام افضل است
١٠ - معني نفخه چيست و آيا باموات رسيده يا نه و معني قبض عزرائيل ارواح را چيست
١١ - درباره حديث ثقلين كه وارد شده كتاب خدا ثقل اكبر و اهل بيت (ع) ثقل اصغرند اين چگونه ميشود و حال آنكه امام افضل از قرآن است
١٢ - اينكه خداوند حكايت از حضرت موسي (ع) ميفرمايد « ارني انظر اليك » چگونه ايشان با جلالت قدر خود چنين سؤالي ميكنند و معني اندكاك جبل چيست
١٣ - اينكه در حديث وارد شده كه در رجعت قبه حسين (ع) با نود قبه ميآيد نكته در آن چيست و وجه اختصاص سيدالشهدا (ع) به اموري مثل زيارت ايشان در ايام فضائل و بودن ائمه از نسل ايشان و اجابت دعا تحت قبه ايشان چيست و آيا منظور قبه صبر است چنانكه وارد شده يا همين قبه منصوبه
١٤ - آيا حج بتنهائي بدون زيارت رسول خدا (ص) افضل است يا زيارت حسين (ع)
١٥ - معني اينكه زيارت حسين (ع) معادل هفتاد حجه است يا كمتر يا بيشتر چيست آيا مراد ثواب زيارت است يا نه و معني اينكه ايام زيارت از عمر زائر حساب نميشود چيست و حال آنكه ديده‌ايم كه بعضي در همين ايام از دنيا ميروند
١٦ - در آيه « ما يكون من نجوي » تا آنكه ميفرمايد « هو معهم اينما كانوا » آيا اين احاطه قيوميت است يا خير و معني حديث « ان الله داخل في الاشياء » الخ چيست
١٧ - معني قصبه ياقوت كه مشتمل بر هفت عقد است در كلام شيخ (اع) چيست
١٨ - معني اينكه در حديث وارد شده « ان آدم (ع) لم‌يقر و لم‌يجحد » و آيه « و لقد عهدنا الي آدم من قبل فنسي » الخ چيست و معني نسيان با وجود عصمت ايشان چه ميباشد و آيا همانطور كه تفسير شده بمعني ترك است
١٩ - معني آيه نور از باب تفسير و تأويل چيست و معني زيت چيست آيا حقيقت محمديه است چنانكه شيخ (اع) فرموده‌اند
٢٠ - فرق بين مقام احديت و واحديت چيست و معني علم و قدرت و سمع و بصر كه صفات ذات خداوند هستند و معني تعدد آنها با اينكه در ذات تعددي نيست چيست
٢١ - سؤال از كيفيت خلق ملائكه و جن و فرق بين آنها
٢٢ - معني سلسله طوليه و سلسله عرضيه چيست
٢٣ - چگونه حضرت پيغمبر (ص) منتظر وحي ميشدند و حال آنكه از آن واسطه افضل بودند
٢٤ - اينكه در حديث ابي‌الصامت وارد شده كه معصومين (ع) از ده طينت خلق شده‌اند معني آن چيست
٢٥ - معني صخره‌اي كه تحت ارض است چيست و آيا سجين همانست يا غير آن و معني جبل قاف و ماوراء آن كه در حديث ابن‌عباس وارد شده چيست
٢٦ - معني حديث مروي در بصائر الدرجات درباره قبه حضرت آدم (ع) چيست
٢٧ - معني اوليت در فرمايش حضرت امير (ع) « انا آدم الاول انا نوح الاول » چيست
٢٨ - معني حديث « الشقي شقي في بطن امه » الخ چيست و مراد از ام كدامست
٢٩ - معني فرمايش حضرت امير (ع) « ظاهري ولاية و باطني غيب لايدرك » چيست
٣٠ - آيا بجز حضرت امير (ع) ائمه ديگر را ميتوان باسم اميرالمؤمنين خواند
٣١ - از قرآن موجود آيا چيزي اسقاط يا تحريف شده يا خير و كه آنرا جمع كرده و آيا مأخوذ از تأليف حضرت امير (ع) است
٣٢ - معني اينكه فرموده‌اند كربلا را از زمين برداشته و در بهشت ميگذارند چيست
٣٣ - وجه تسميه حضرت عيسي (ع) بمسيح چيست و سبب چيست كه ايشان و حضرت يحيي تزويج ننمودند با اينكه از سنن مرسلين است
٣٤ - از ايام متبركه كدام روز براي زيارت سيدالشهدا (ع) افضل است
٣٥ - معني تطاير كتب در روز قيامت چيست
٣٦ - معني ميزان و وزن و صراط بين جنت و نار چيست و آيا همان ولايت است يا نه
٣٧ - معني تجسم اعمال چيست
٣٨ - اگر مجتهدي بميرد و مجتهد ديگر دور بوده و مقلد دسترسي باو نداشته باشد آيا بقاء بر تقليد اول تا وقتي كه دسترسي بحي ممكن شود جايز است يا نه
٣٩ - آيا چنانكه بعض علما گفته‌اند ام‌ولد از همه چيز يك هشتم ميبرد يا حكم او مثل بقيه است
٤٠ - اگر كسي با وجود پدر و جد درباره طفلش يا ثلثش بغير ايشان وصيت كند نزد شما صحيح است يا خير و وصيت پسر دهساله صحيح است يا نه و اگر كسي كل مال خود را در مرض موت بديگري هبه كند صحيح است يا نه
٤١ - وصيت بنده صحيح است يا نه خواه مدبر باشد يا مكاتبه يا ام‌ولد يا آنكه پدر و مادر او هم بنده بوده باشند و آيا اجازه مولا شرط است
- ٢٢٧١ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- تاريخ تحرير سنه ١٢٥٦
- خطي
* * * * *
)٢٨٦ (ملحق) رساله - در جواب شيخ محمد بن حسين بن خلف بن سلمان
١ - معني آيه « لواحة للبشر عليها تسعة‌عشر » چيست و معني اين عدد خاص چيست
٢ - معني روح القدس كه مسدد پيغمبر و ائمه عليهم السلام است چيست و اين تسديد با وجود اينكه ايشان بلاواسطه حجج خداوندند چه معني دارد
٣ - در حديث است كه « ان الله خلق المشية بنفسها » الخ كيفيت قبض آن چگونه است آيا بنفس آنست يا بغير آن
٤ - فرمايش حضرت پيغمبر (ص) بجبرئيل « عند الشدائد لاتخذلني يا اخي جبرائيل » با اينكه او خادمي از خدام ايشان بود چه معني دارد و آيا محتاج باو بودند
٥ - اينكه معصوم عليه السلام با وجود علمي كه دارد سم را تناول ميفرمايد يا شمشير در ايشان اثر ميكند چگونه است
٦ - اينكه خداوند معصيت را در بنده خلق فرموده در حالي كه ميداند كه آنرا انجام خواهد داد چه معني دارد و آيا اين اعانت بر آن نيست
٧ - معني ليلة القدر و نزول ملائكه بر حضرت صاحب الامر (ع) چيست و حال آنكه ايشان حجت بر كلند بلاواسطه
٨ - هر گاه شخص مجبور به سب يا برائت شود چه ميكند احاديث در اين باب مختلفند
٩ - معني حديث وارد كه كوثر از ورود محبين خوشحال ميشود چيست و اين كوثر چيست و كجاست
١٠ - معني اينكه اميرالمؤمنين (ع) در حالي كه عصائي از عوسج بدست دارد بر كوثر است چيست
١١ - تفسير ظاهر و باطن آيه « ان اول بيت وضع للناس » الخ چيست و بيت و امن و دخول چه معني دارد
١٢ - خصائصي كه مختص حضرت پيغمبر صلي الله عليه و آله است دون امت چيست و آيا نكاح ازواج اميرالمؤمنين (ع) هم بعد از ايشان بر امت حرام بوده
١٣ - چرا رسول خدا صلي الله عليه و آله در حيات خود بين دو نماز را جمع نميفرمود و آيا اين سنت اميرالمؤمنين و اولاد ايشان عليهم السلام است
١٤ - عيوبي كه بواسطه آن غلام و كنيز برگردانده ميشوند چيست
١٥ - آزاد كردن بنده در حال مرض او يا فرار در صورتي كه بداند بهبود نمي‌يابد يا برنميگردد چگونه است و آيا ثوابي دارد
- ١٠٢٤ بيت قسمت موجود
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 296] )٢٨٧( رساله - در جواب شيخ محمد صحاف احسائي از مسائل زير :
١ - از جمع بين آيه « يوم نقول لجهنم هل امتلأت و تقول هل من مزيد » و آيه « لاملأن جهنم »
٢ - از تفسير آيه : خالدين فيها ما دامت السموات و الارض الا ما شاء الله
٣ - سؤال از حقيقت شفاعت
٤ - سؤال از جمع بين آنچه فرموده‌اند « انهم عليهم السلام يتحملون ذنوب شيعتهم » و بين قول خداي تعالي « و لاتزر وازرة وزر اخري » و از جمع بين اين تحمل كه فرموده‌اند و فرمايشات داله بر اينكه بعض عصات شيعه معذبند
٥ - سؤال از بيان قالب مثالي
٦ - سؤالات ديگري از همين نوع و سؤالاتي از مسائل فقه كه چون نسخه اين كتاب در دست نيست ضبط آنها ميسر نشد
(ملحق) نسخه‌اي از اين رساله پيدا شده و دنباله سؤالات بشرح ذيل است :
٦ - از جمع بين حديث يونس بن ظبيان از حضرت صادق (ع) كه فرمودند « سبحان الله المؤمن اكرم علي الله من ان يجعل روحه في حوصلة طير اخضر » و كلام مؤلف (اع) در بعض رسائل كه بسا از جسد مثالي به حوصله طير اخضر تعبير آورده ميشود
٧ - اگر امام عليه السلام بعلمي كه بلوح قضا دارد ساعت و موضع موت خود را ميداند پس معني اختصاص خداوند بخصال خمس چيست و چرا قتل و سم را بر خود ميگذارند حال آنكه خداوند ميفرمايد : و لاتلقوا بايديكم الي التهلكة
٨ - بعض ضعفاء مسلمين كه درباره خداوند اعتقادات غير جايز دارند مثل لوازم جسميت يا تشبيه او بخلق يا تشبيه خلق باو آيا حكم كفر بر ايشان ميشود
٩ - آيا روايتي كه بعض محدثين كرده كه حضرت پيغمبر (ص) صد و بيست مرتبه به معراج برده شدند معتبر است يا خير
١٠ - وجه جمع بين احاديثي كه در فضيلت عزلت و فرار از مردم وارد شده با آنها كه در فضل برادري و الفت كه جز با مخالطه و تعرف ممكن نيست چه ميباشد
١١ - تناكح اهل جنت در عالم برزخ و آخرت چگونه است و استدلالي كه در اين مطلب به آيات سوره الرحمن فرموده‌ايد چه وجهي دارد
١٢ - اگر يكي از دو شاهد طلاق باطنا فاسق باشد آيا تزويج با آن مطلقه براي او جايز است يا نه
١٣ - نماز براي مردي كه شيشه محتوي نجاستي يا خرقه نجسي يا كيسه پول نجسي در جيب دارد جايز است يا نه
١٤ - آيا نماز در خيمه غصبي اگر زمين آن اشكالي نداشته باشد جايز است
١٥ - نماز زن در كنار مرد مكروه است يا حرام و همچنين جلوي مرد
١٦ - كاغذ كه سجود بر آن جايز است فرقي دارد كه از حرير يا كتان يا غير آن باشد
١٧ - آيا وتيره در سفر ساقط ميشود يا نه
١٨ - كسي كه نماز قضا دارد ميتواند نماز حاضر را اول وقت بخواند
١٩ - شرب خمر براي تداوي بآن جايز است يا نه
٢٠ - زني كه در مجلس واحد او را سه طلاق گفته‌اند و بين آنها دو رجوع نموده‌اند بائن ميشود يا در صورت تعدد مجلس بائن ميشود
٢١ - اگر يك طلاق بدهند و زن بذل كند بائن ميشود يا خير
٢٢ - در خبر است كه خداوند بعوض قتل حضرت سيدالشهدا عليه السلام بايشان سه چيز داده : اجابت دعا تحت قبه ايشان و شفاء در تربت ايشان و اينكه ائمه از ذريه ايشان باشند ، مراد از قبه چيست و حد تربت كدام است
مسائلي كه مجددا سائل پرسيده و جواب آنها به اجوبه قبل ملحق شده :
٢٣ - اينكه در زيارت اميرالمؤمنين (ع) وارد شده « السلام علي نفس الله القائمة فيه بالسنن » از آن توهم اتحاد ميشود
٢٤ - آيا ممكن است كه اسرار بعض اعمال حج را كه انجام آن بر نفس مشكل است درك كرد چون بعض اكابر اعتراف بعجز از آن نموده و گفته كه مجالي براي عقل در آن نيست
و مسائلي فقهي كه بعض آنها بقرار ذيل است :
٢٥ - اگر مردي زنش را وكيل كرد كه خود را طلاق دهد و نذر كرد كه اگر او را عزل نمود صد دينار بدهد يا طلاق رجعي داد و نذر كرد كه اگر رجوع كرد همين مبلغ مثلا بدهد آيا نذر در اين دو حالت منعقد ميشود يا نه و همينطور قسم
٢٦ - اگر كسي نخلي يا غير آنرا بر شخص معين و اولاد او وقف كرد كه آن شخص هر روز مثلا يك جزء قرآن بخواند و او هم قبول نمود آيا اولاد او هم ملزم بقبولند يا نه
٢٧ - كسي كه بدون شرطي براي نماز و روزه اجير شود آيا بايد تعجيل كند يا نه و اگر بعد از تأخير بسيار ادا نمود آيا مستحق اجرت هست يا نه و اگر نه آيا بر مستأجر واجب است كه آن مبلغ را از طرف ميت صدقه دهد و مجددا اجير شود
٢٨ - و آيا ميتواند مثلا تمام نمازهاي صبح مربوط به يك ماه را بخواند بعد ظهر و هكذا
٢٩ - اگر بخاطر ضيق وقت ازاله نجاست از بدن ممكن نباشد لكن بشود لباس نجس را عوض نمود اگر باز نجاست بآن هم سرايت ميكند چه بايد كرد
٣٠ - كسي كه بقصد نماز داخل مسجد يا هر جاي ديگر ميشود و جماعت هنوز متفرق نشده آيا اذان و اقامه از او ساقط است يا نه
٣١ - اگر بقدر خواندن چهار ركعت تا نصف شب مانده باشد آيا مغرب را بايد جلوتر خواند يا بعد قضا كرد
٣٢ - نماز در پوست سنجاب جايز است يا نه
٣٣ - اگر كسي از منزل خود هجرت كرده و ديگري در آن اقامت دارد آيا با رسيدن بآن نماز خود را تمام ميكند يا بايد نيت اقامت كند
٣٤ - اگر نمازي در يكي از مواضع اربعه فوت شود و آنرا در يكي ديگر قضا كنند تقصير لازم است يا تخيير باقيست
٣٥ - آيا وجوب قصر خاص سفر است يا در حضر هم هست
٣٦ - اگر كسي سفر دريا كند و باد او را بجائي برگرداند كه صداي اذان را بشنود يا ديوارها را ببيند آيا تمام ميكند يا ميشكند
٣٧ - آيا تحليل كنيز بلفظ اباحه صحيح است يا هبه و اذن و غير آن هم ميشود
٣٨ - توضيح شركت ابدان چيست و هر گاه واقع شود آيا حاصل آن حرام است و معني بطلان آن چيست
٣٩ - اينكه در حديث وارد شده « ان العالم اذا مات بكت عليه السماء و الارض و ثلم في الاسلام ثلمة لايسدها الا خلف منه » معني بكاء و معني ثلمه چيست
٤٠ - معني قباي مشدود كه نماز در آن مكروه است چيست
٤١ - اگر ثوب مباح با مغصوب يا حرير يا زردوز يا نجس مشتبه شد حكم آن چيست
- ١١٦٦ بيت قسمت موجود
- نسخه اصل در دست نيست
- خطي
* * * * *
[ص 297] )٢٨٨( رساله - در جواب سؤالات آقا ميرزا محمد ابراهيم تبريزي از مسائل زير :
١ - رؤيت امام (ع) در غيبت ممكن است يا نه
٢ - امام عصر عجل الله فرجه مثل ساير مردم ميخورند و ميپوشند و در اين عرصه دنياست يا در عرصه ديگر
٣ - مراد از ابدال و اوتاد و نقباء و رجال الغيب و اقطاب چيست و عددشان چند است و فايده وجودشان چيست
٤ - طي الارض و طي الزمان چگونه است و مخصوص بانبياء است يا براي ديگران هم ممكن است
٥ - فراموش‌خانه كه ميگويند در بلاد افرنج است چيست
٦ - حقيقت شيطان كلي و جزئي را بيان فرمائيد
٧ - خرماي نارس بعد از جوشاندن حكم مويز را دارد يا نه
- ٣٢٨ بيت
- نسخه اصل در كتابخانه فاضلي خوانسار است
- تاريخ تحرير ٣ ربيع الاول ١٢٤٢
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ٢ )
* * * * *
[ص 298] )٢٨٩( رساله - در جواب ملا مهدي رشتي كه از مطالب زير سؤال كرده است :
١ - ادله استنباط احكام شرعيه چهارند يا دو و بر فرض چهار بودن مراد از دليل عقل چيست و آيا علم باجماع حاصل ميشود يا نه و دلالت احاديث قطعي است يا نه
٢ - اصل در اشياء حرمت است يا توقف يا حليت
٣ - عمل باخبار مدونه در كتب اربعه بدون مراجعه بمجتهد جايز است يا نه
٤ - معني علم حال چيست كه طوسي در تفسير « طلب العلم فريضة » ذكر كرده
٥ - كيفيت تبييض ثفل در عمل فلسفي چيست
- ٢١٣٥ بيت
- نسخه اصل در دست نيست
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ١ )
* * * * *
[ص 299] )٢٩٠( رساله - در جواب سائلي
از مسائل زير كه بعضي را بفارسي و بعضي را عربي سؤال كرده ايشان هم سؤال فارسي را فارسي و عربي را عربي جواب فرموده‌اند
١ - شمول لعنت بر بني‌اميه مقتضاي والدين ماهيتي است يا مقتضاي ظاهر او است
٢ - معني « من مات غريبا فقد مات شهيدا » چيست
٣ - چرا حضرت امير عليه السلام را خاتم الوصيين خوانده‌اند با اينكه قائم عجل الله فرجه خاتم الوصيينند
٤ - سر چهار بودن انوار عرش و اركان كعبه و عناصر چيست كه اين را عامه دليل بر چهار بودن خلفا گرفته‌اند
٥ - معني حديث « مداد العلماء خير من دماء الشهداء » چيست
٦ - اگر مشبه عين مشبه به است فايده ادات تشبيه چيست
٧ - وجه الله از مقام مشيت بالاتر است يا نه
٨ - استفسار از آيه صريحه كه دليل بر ايمان آباء نبي و ولي عليهما السلام باشد بطوري كه حجت بر مخالفين باشد
(ملحق) در يكي از نسخ بين سؤال ٦ و ٧ اين رساله شش سؤال ديگر بشرح ذيل هست :
١ - معني قول خداوند تلك عشرة كاملة چيست
٢ - طريقه زيارت عاشورا و ترتيب آن در نماز و دعا چيست
٣ - سؤال از حكم استفاده از ظروف نقره
٤ - سؤال از جواز قضاي اعمال و اذكار مستحبه
٥ - آيا عاصي تائب بالاتر است يا طائع غير عاصي
٦ - اگر جنب با امكان غسل بيدار بنشيند و با تيمم ادراك صبح نمايد روزه‌اش صحيح است يا نه
- ١٨٢ بيت با سؤالات اضافه شده فوق
- نسخه اصل در دست نيست
- تاريخ تحرير ٩ محرم ١٢٥٦
- چاپ تبريز ( مجمع الرسائل سيد مرحوم جلد ٢ ) بدون سؤالات اضافه شده فوق ، سؤال ١٤ چاپ كرمان ( مجمع التفاسير )
* * * * *
[ص 300] )٢٩١( رساله - در جواب بعض اجله از مسائل زير :
١ - معني حديث « ان الله داخل في الاشياء لا بالممازجة و خارج عنها لا بالمزايلة » و حديث « داخل لا كدخول شيء في شيء » الخ چيست
٢ - مراد از نيت قربت كه شرط صحت عبادات است چيست و كيفيت آن چگونه است و معني وصول بحق چيست
٣ - معني ظاهر و باطن و تأويل قول خداوند « لن‌تنالوا البر حتي تنفقوا مما تحبون » را بيان فرمائيد
- ٨١٦ بيت
- نسخه اصل ( ب ٣ )
- تاريخ تحرير دهه آخر ماه رمضان ١٢٤٢
- خطي
* * * * *
[ص 301] )٢٩٢( رساله - در جواب سؤالاتي كه از شيخ مرحوم اعلي الله مقامه شده بوده
و رجوع بايشان فرموده بودند از مسائل زير :
١ - از معني حديث « ان الله تعالي اذا اراد بعبد خيرا نكت في قلبه نكتة من نور » الخ بطوري كه منافي با ساير اخبار نباشد
٢ - از معني حديث « ما عظم الله بمثل البداء و ما عبد الله بشيء مثل البداء » و از معني حقيقت بداء
٣ - استفسار از معني حديث : من عبد الاسم فقد كفر و من عبد الاسم و المسمي فقد اشرك
٤ - استفسار از معني : قل هو الله احد الله الصمد
٥ - استفسار از معني آيه : اخرجنا لهم دابة من الارض تكلمهم
٦ - استفسار از معني : فلما جن عليه الليل رأي كوكبا قال هذا ربي
٧ - استفسار از معني قول خداوند « رب ارني كيف تحيي الموتي » الخ
٨ - استفسار از معني آيه شريفه : فنسي و لم‌نجد له عزما
٩ - استفسار از معني « احمل فيها من كل زوجين اثنين » كه اين مخصوص حيوانات بود يا در نباتات هم جاري است
١٠ - استفسار از معني آيه : ليغفر لك الله ما تقدم من ذنبك و ما تأخر
١١ - استفسار از معني : هو الذي في السماء اله و في الارض اله
١٢ - استفسار از معني حديث : نحن وجه الله الذي يؤتي منه و لولانا لم‌يعرف الله و لم‌يعبد الله
١٣ - نور پيغمبر صلي الله عليه و آله در اصلاب همه اولوا العزم بود يا نه